Muhasebe meslek mensuplarında tükenmişlik sendromunun incelenmesi: Elazığ ve Tunceli örneği

Günümüzün modernleşen ve yalnızlaşan, bireyselciliğin ön plana çıktığı toplumlarında ne yazık ki her yaşta ve meslek grubunda tükenmenin yaşandığını görülmektedir. Mesleki tükenmişlik, işi gereği yoğun duygusal taleplere maruz kalan ve sürekli diğer insanlarla yüz yüze çalışmak durumunda olan kişilerde görülen fiziksel bitkinlik, uzun süreli yorgunluk, çaresizlik ve umutsuzluk duygularının, yapılan işe, hayata ve diğer insanlara karşı olumsuz tutumlarla yansıması ile oluşan bir sendromdur. Tükenmişlik bir işyeri ürünü olup, çok ciddi bireysel ve örgütsel zararları olan bir durumdur. Tükenme, özellikle insanlarla sürekli yüz yüze iletişim içinde olan, rol belirsizlikleri ve rol çatışmalarının yaşandığı, stresli mesleklerde daha yoğun şekilde gözlenmektedir. Muhasebe mesleği ile uğraşanlar uzun ve yorucu çalışma saatleri, tatil imkanının kısıtlı olması, ücret sıkıntısı, sık sık değişen mevzuat, haksız rekabet, toplumun mesleğe bakış açısı vs. gibi sebeplerden dolayı icra edilmesi zor meslekler arasındadır. Muhasebe mesleğinin kendisine özgü bu özellikleri çalışanlarda tükenme olasılığını artırmaktadır. Bu kuramsal çerçevede, bu araştırmada muhasebe meslek mensuplarının tükenmişlik sendromu yaşayıp yaşamadıkları ve tükenmişlik düzeylerinde sosyo-demografik özellikler açısından farklılık olup olmadığı incelenmiştir. Elazığ ve Tunceli illerinde faaliyet gösteren 127 muhasebe meslek mensubundan Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılarak toplanan verilere istatistiki analizler uygulanmıştır. Maslach Tükenmişlik Ölçeği alt boyutlarından "Duygusal Tükenme" ve "Duyarsızlaşma" boyutlarının yüksek, "Kişisel Başarı Duygusunda Azalma" alt boyutunun ise düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kısaca, muhasebe meslek mensuplarında tükenmişliğin olduğunu göstermektedir. Sosyo-demografik değişkenler açısından yapılan farklılık analizlerinde, katılımcıların cinsiyeti, medeni durumu ve eğitim seviyeleri açılarından bir farklılığın olmadığı gözlenmiştir. Fakat ileri yaşta olan katılımcıların gençlere nazaran daha fazla tükenme yaşadıkları görülmüştür. Anahtar Kelimler: Örgütsel Tükenme, Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma, Düşük Kişisel Başarı, Muhasebe Mensupları

In today's modernizing and ısolated socıeties where individualism has come to the forefront, it is seen unfortunately that there is depletion in all ages and occupational groups. Physical exhaustion, long-term fatigue, helplessness and hopelessness are seen in people who are exposed to intense emotional demands due to occupational bumout job and who are constantly working face to face with other people. Bumout is a workplace product and a situation with very serious individual and organizational harms. Exhaustion observed more intensely in stressful occupations, where role uncertainities and role conflicts are experienced, especially in face to face communication with people. Those who deal with the accounting profession are among the most difficult jobs to perform due to long and tiring working hours, limited holiday opportunities, shortage of wages, frequently changing legislation, unfair competition, and society's point of view. These special features of the accounting profession increase the likelihood of exhaustion in employees. In this theoretical framework, this study examines whether Professional accountants have experienced burnout syndrome and whether there is a difference in their burnout levels in terms of socio-demographic characteristics. Statistical analyzes were performed on the data collected from the Maslach Burnout Inventory from 127 professional accountants in Elazığ and Tunceli provinces. From the sub-dimensions of the Maslach Burnout Inventory, it was concluded that the "Emotional Exhaustion" and "Desensitization" dimensions were high and the sub-dimension of the "Reduction in Sense of Personal Achievement" subscale was low. In short, it shows that there is burnout in accounting professionals. In the analysis of differences in socio-demographic variables, it was observed that there was no difference in terms of gender, marital status and education levels of the participants. However, it was observed that the older panticipants had more exhaustion than the younger ones. Key Word: Organizational Burnout, Emotional Exhaustion, Depersonalizasyon, Lack of Personal Accomplishment, Accountants