Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2024Scopus SJRQ1Late pleistocene glacial history of Mount Karadağ, SW Türkiye
Bayrakdar, Cihan; Çılğın, Zeynel; Sarış, Faize; Yeşilyurt, Serdar; Keserci, Ferhat; Büyükdeniz, Yusuf; Halis, Onur; Vockenhuber, Christof; Ivy-Ochs, Susan; Akçar, Naki
Glacial landforms in the southwestern part of the Anatolian Peninsula are found at lower elevations than the rest, suggesting that glaciers were present during the Late Pleistocene. Karadağ, located west of the Western Taurus Mountains, provides evidence of the climatic conditions that facilitated this extensive glaciation. It is characterized by numerous peaks exceeding 2300 m above sea level (asl), with the highest peak reaching 2418 m, making it the region's largest glaciation area. This high mountain mass is composed mainly of limestone and dolomite. This study focuses on the glacial landforms in Karadağ to reconstruct the Late Pleistocene glacial chronology and palaeoclimate of the Western Taurus Mountains. We employed detailed UAV photogrammetry, extensive fieldwork and mapping, surface exposure dating with cosmogenic 36Cl, meteorological measurements, palaeoglacier reconstruction, and palaeo-equilibrium line altitude (pELA) calculations. Karadağ, a topographic barrier to humid air masses from the Mediterranean Sea, ranks as the second wettest area in the Western Taurus Mountains. At a meteorological station we installed in Karadağ, an annual precipitation of 1700 mm or more was recorded, highlighting its significant precipitation. In Karadağ, we have identified two glacial valleys with a maximum length of 4.5 km and six cirques. The glaciers reached their maximum extent around 22.4 ± 2.8 ka during the Last Glacial Maximum (LGM), facilitated by the lowering of the pELA to 2090 m. During the LGM, the glaciers covered an area of approximately 3.5 km2 and reached a maximum thickness of about 140 m. Sample TRKR 10 at 2015 m probably belongs to the LGM period. Although a single sample does not conclude definitive conclusions, the presence of the moraine at its highest position indicates the maximum thickness of the glacier. Following the LGM, two more significant glacier advances occurred during the Lateglacial (15.5 ± 2.7 ka) and the Younger Dryas (12.4 ± 1.1 ka). During the late Pleistocene glaciations, and especially during the LGM, Karadağ probably received more precipitation than today, leading to the formation of glaciers at relatively lower elevations than on the Anatolian Peninsula.
AtıfScopus4OpenAlex10
İncele - MakaleAçık Erişim2024Scopus SJRQ1Morphometric characteristics of glacial cirques and former glaciers in the Geyik Mountains, Western Taurus, Türkiye
Çılğın, Zeynel; Evans, Ian S.; Keserci, Ferhat; Canpolat, Ergin; Bayrakdar, Cihan
Using the Glacier reconstruction (GlaRe) toolbox, reconstructions of former glaciers in the Geyik Mountains, part of the Taurus Mountain system in southern Türkiye, show that an area of 132.5 km2 was glaciated in the last major glaciation, which left clear terminal and hummocky moraines. Glaciers were 1.4 to 12 km long and those from 49 cirques merged to form a broad 75 km2 piedmont glacier in the Namaras Valley, up to 400 m thick. A thorough analysis of morphometry of the 98 Geyik cirques, using the revised Automated Cirque Metric Extraction version 2 (ACME2) toolbox, shows that they are relatively small, with limited widths: the median length/width ratio of 1.29 is unusually high. With size, length and width increase faster than depth, demonstrating strong static allometry. Maximum slope averages 59°, minimum 3.3° and axial 25°. A combination of low hypsometric integral, high axial profile closure and high axial height-length integral is proposed as a measure of cirque development. The main summits are on sharp ridges on cirque crests, showing that they have been lowered by glacial erosion (by cirque development). Glaciation was strongly asymmetric, with cirque vector mean aspect between northeast and north-northeast. This shows the dominance of solar radiation effects, with some modification from westerly winds. Glacier palaeo- Equilibrium Line Altitudes (pELAs) rise northeastwards and cirque floor minimum altitudes (CFAs) rise toward east-northeast, both showing the importance of moist air from the Mediterranean, 38–55 km to the southwest. pELA averages 2208 m above sea level (a.s.l.) (2277 m area-weighted); CFA averages 2234 m. CFA varies mainly with summit altitudes; where related palaeoglaciers are short CFA is somewhat below pELA, but for longer ones it is above. The most likely palaeoclimate to form these glaciers involves a precipitation increase of 53–72 % with a temperature fall of 8 °C compared with present-day. The cirques formed under similar or less severe conditions.
AtıfScopus7OpenAlex15İncele - MakaleAçık Erişim2023Kovacık, Emerdin ve Dumanlı Dağları’ında (Batı Toroslar) Geç Pleyistosen Buzullaşmaları
Canpolat, Ergin; Çılğın, Zeynel; Bayrakdar, Cihan; Keserci, Ferhat
Anadolu’nun farklı bölgelerindeki yüksek dağ kütleleri Kuvaterner buzullaşmalarının etkisinde kalmış ve gelişen buzulların bazıları günümüze kadar ulaşmış, iklim değişikliği etkisiyle ortadan kalkan buzulların oluşturduğu yer şekilleri ise çoğu sahada korunmuştur. Türkiye’de literatürde henüz yer almamış farklı büyüklükte buzul sahalarının varlığı son yıllarda yapılan çalışmalarla ortaya konmaktadır. Bu çalışma da yeni buzullaşma sahalarının varlığını ortaya koyan bir yaklaşıma sahip olup, Batı Toroslarda yer alan ve Antalya Körfezinin kuzeyinde bulunan Kovacık Dağı (2288 m), Emerdin Dağı (2405 m) ve Dumanlı Dağı (2311 m) üzerinde oluşan buzullaşmaları konu etmektedir. Bu kapsamda, Kovacık, Emerdin ve Dumanlı Dağlarında Geç Kuvaterner buzullaşmalarının sonucu olarak ortaya çıkan başta sirk ve moren sırtları olmak üzere buzul morfolojisine ait izler topografya haritaları, insansız hava araçları ve detaylı arazi çalışmaları ile haritalanmış, hassas veriler üzerinde geçmişe ait buzul rekonstrüksiyonları ve kalıcı kar sınırı hesaplamaları yapılarak buzulların ulaşmış olduğu seviyeler ve buzullara ait özelliklerin ortaya konması amaçlanmıştır. Buradaki buzullaşmalar sirk buzullaşmaları tarzında olup, daha çok kuzeye bakan ve yarılmanın fazla olduğu yüksek yamaçlarda gelişmiştir. Kovacık Dağında 2, Emerdin Dağında 3 ve Dumanlı Dağında 2 olmak üzere toplam 7 sirk ve bu sirklerin önünde yer alan moren sırtlarından oluşan sınırlı buzullaşma izleri bulunmaktadır. Üç dağın toplam buzullaşma alanı ~ 2,87 km2 olarak belirlenmiş, kalıcı kar sınırı Kovacık Dağında ~1825 m; Emerdin Dağında ~2055 ve Dumanlı Dağında ~1840 m hesaplanmıştır. Kalıcı kar sınır değerleri Türkiye’de bilinen en alçak kalıcı kar sınırı seviyelerini oluşturmaktadır. Kovacık Dağında buzul uzunluklarının yaklaşık 1500 m’ye kadar ve ortalama kalınlıklarının ~46 m’ye ulaştığı belirlenmiştir. Kovacık 1 (Çeşgar) Sirkinde bulunan buzul ~1640 m seviyesine kadar inmiştir. Emerdin Dağı ise buzulların ortalama kalınlıklarının ~50 m’ye ulaştığı, Kızılsırt Sirkinden çıkan buzul dilinin ~1760 m seviyesine kadar indiği belirlenmiştir. Dumanlı Dağında ise buzulların, ortalama kalınlıklarının ~35 m’ye ulaştığı ve Dumanlı 1 Sirkinden çıkan buzul dilinin ~1600 m seviyesine kadar indiği anlaşılmıştır.
AtıfTR Dizin3
İncele - MakaleAçık Erişim2023Geyik Dağı güncel buzulları ve morfometrik özellikleri
Canpolat, Ergin; Çılğın, Zeynel; Bayrakdar, Cihan; Bozdoğan, Mahsum; Keserci, Ferhat; Güngör, Gülan
Geyik Dağları, Geç Kuvaterner boyunca yoğun ve tekrarlanan buzullaşmalara maruz kalmıştır. Güncel bir buzulun varlığı bölgede yapılan daha önceki çalışmalarda doğrulanmamış veya tespit edilememiştir. Bölgede yerel gezgin olan Hasan Hüseyin Kahrıman’nın 27 Ekim 2023 tarihinde buzul varlığını sosyal medya aracılığı ile aktarması üzerine buzulları tanımlamak ve yerlerini belir- lemek için uzaktan algılama yöntemleri kullanılmış ve Geyik Dağı’na yapılan arazi çalışması ile güncel buzulların varlıkları doğrulanmıştır. Bu çalışma aynı zamanda bilimsel olarak Geyik Dağı’nda güncel bir buzulun varlığını tanımlayan ve doğrulayan ilk çalışmadır. Belirlenen yayılış alanları üze- rinden buzul modellemesi, ELA (Equilibrium Line Al titude) hesaplama araçları, bakı ve eğim in- tersect (kesiştirme) analizleri ile sirk morfometrisi yöntemleri kullanılarak buzulların ve içerisinde yer aldıkları sirkler ile yakın çevresinin özellikleri nicel verilerle ortaya konulmuştur. Buzul model- lemesi neticesinde Geyik Orta Buzulu’nun toplam 6000 (±300) m2, Doğu Buzulu’nun 2030 (±100) m2 toplamda ise Geyik Dağı’ndaki buzulların 8030 (±480) m2 alana sahip olduğu tespit edilmiştir. Buzulların ortalama olarak uzunlukları 98 m (metre), ELA değeri ise 2619 m olarak hesaplanmıştır. Buzulların 12-30 ̊ eğim değerleri arasında ve tamamen kuzey bakılı alanlarda bulundukları tespit edilmiştir. Buzullar ve sirklerin morfolojik özellikleri, yüksek rakım, bakı özellikleri ve yüksek kar birikimi Geyik Dağı’ndaki buzulların bu kesimlerde korunmasına pozitif olarak etki etmiştir. Bu- zullar üzerinde yapılan karşılaştırmalı uydu görüntülerinde 06.09.2010 tarihinden günümüze kadar buzulların alansal olarak %50’sinden fazlasının eridiği ve önümüzdeki yıllarda etkisini giderek arttı- ran küresel ısınma ile beraber 5 yıl içerisinde tamamen ortadan kalkacağı tahmin edilmektedir.
AtıfOpenAlex11TR Dizin4İncele - MakaleYalnız künye2023Scopus SJRQ1Modeling the form, distribution and paleoclimatic implications of former glaciers in the Teke Peninsula (Eastern Mediterranean, Turkey)
Keserci, Ferhat; Bayrakdar, Cihan; Çılğın, Zeynel; Evans, Ian S.
The Western Taurus Mountains on the Teke Peninsula, Southwestern Turkey, saw substantial glaciation in the late Quaternary period. Accurate reconstructions of former glacier extent in this relatively marginal area of glaciation are important for establishing the paleoclimate in the Eastern Mediterranean Basin. From west to east, the mountains of Sandıras, Karadağ, Akdağ (Kaş), and Beydağları preserve clear evidence of cirques and moraines, representing glacial valley land systems. This study used calculation tools for Glacier Reconstruction, (GlaRe) and Equilibrium Line Altitude (ELA), with glacier outlines based on the geomorphological evidence and Digital Elevation Models (DEMs), to determine the distribution and ELAs of former glaciers and to estimate paleotemperature and paleo-precipitation during the maximum ice extent. The results are analyzed at three scales: for each glacier, between glaciers and between mountain ranges. While the glaciation was at its peak, we estimate that glaciers covered a total area of 26.4 km2 (1.28 ± 0.08 km2 on Sandıras Mountain, 3.86 ± 0.23 km2 on Karadağ, 16.17 ± 0.970 km2 on Akdağ (Kaş), and 5.09 ± 0.30 km2 in Beydağları): the longest glacier was in Akdağ (Kaş) with a length of 5787 m. Average paleo-ELA (pELA) was calculated as 2077 m a.s.l in Sandıras, 2097 m a.s.l in Karadağ, 2565 m a.s.l in Akdağ (Kaş), and 2468 m a.s.l in Beydağları. Glacier modeling estimated that the maximum ice thickness in Akdağ was 240 m ± 14, and the average thickness 75 ± 4 m. Among these mountains, Karadağ had the lowest elevation to which glaciers descended (1760 ± 16 m a.s.l). Topographic analyses revealed that glaciers formed in the four mountains mostly in the North-facing localities with highest slope values of 18 to 30°. During the maximum glaciation period air temperature depression has been estimated as 8 to 9° Celsius; That required a precipitation increase of some 40 to 60 % compared to present, to produce the former glaciers mapped in the Teke Peninsula.
AtıfScopus10WoS9OpenAlex17İncele - MakaleYalnız künye2020Traces of late quaternary glaciations and paleoclimatic interpretation of Mount Akdağ (Alanya, 2451 m), Southwest Turkey
Bayrakdar, Cihan; Çılğın, Zeynel; Keserci, Ferhat
Mount Akdağ, located 25 km northeast of Alanya (2451 m above sea level a.s.l.), and largely made up of carbonates, is one of the mountains exposed to Late Quaternary glaciation in the Western Taurus Mountains. Although today, there are no modern glaciers, the traces of the Late Quaternary glaciers and rock glaciers are still fresh. In this study, geomorphological features related to the glaciations in Mount Akdağ, which were not previously reported in the literature, were first identified from satellite images, and then verified by field studies. The geomorphological development of Mount Akdağ during the Quaternary was explained by considering its climatic and karstic characteristics. For this purpose, spatial data obtained from field studies, unmanned aerial vehicles and meteorological stations were analysed using geographic information systems. Akdağ is directly open to humid air masses coming from the SW sector over the Mediterranean Sea, resulting in heavy orographic precipitation that encouraged the growth of glaciers. In addition, glacier reconstruction and pELA estimates have been made to contribute to the interpretation of glacial geomorphology. The pELA in Mount Akdağ was calculated with the AABR ratio of 1.69, and was found to be around 2030 m a.s.l. More than 15 cirques and a 6.5 km long glacial valley in Mount Akdağ indicate the presence of glaciers. Reconstruction of the paleoglaciers shows that the lowest altitude reached was 1410 m a.s.l. At their maximum extent glaciers covered an area of ~ 14 km2, with a volume of ~ 1 km3 and had an average thickness of 60 m with a maximum glacier thickness of ~ 200 m.
AtıfScopus19OpenAlex23İncele