Yazarlar
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Ali Şeriati'nin sosyal sınıf, ırkçılık ve ekonomik yapı kavramlarına bakışı
Enes Karakaya
Toplumların yaşantılarını etkileyen önemli faktörlerden biri dini inanışlarıdır. İnsanların dini inançları, gerek bireylerin yaşamlarını gerekse içinde bulundukları toplumun geleneklerini, adetlerini, kültürel değerlerini, düşünce yapılarını, hatta ekonomik oluşumlarını belirlemede etkili olmuştur. Din sosyolojisi alanında öne çıkan isimlerden olan Şeriati sosyal sınıf, ırkçılık ve ekonomik yapı kavramları ile din etkileşimi konusunda sosyolojik bir bakış açısı geliştirmiştir. Ekonomik yapı, sosyal sınıf ve ırkçılık kavramlarına, tevhit ve şirk dinleri ayrımı yaparak bir bakış açısı oluşturan Şeriati'nin düşünce yapısı tez konumuzun yörüngesine ışık tutmaktadır. Buradan hareketle sosyal sınıf ve din, ırkçılık ve din ekonomik, bilimsel, teknolojik yapı ve din etkileşimleri konularının, Şeriati'nin tevhit ve şirk dinleri değerlendirmesinde ne anlama geldiği tez çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır. Şeriati'nin sosyal sınıf, ırkçılık ve ekonomik yapı kavramlarına üzerine yaptığı sosyolojik değerlendirmeleri ortaya çıkarmak araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Tez çalışmasında Şeriati'nin gerek kendisinin kaleme aldığı, gerekse konferanslarından oluşan kitaplar; Şeriati'nin düşünce dünyası üzerine yazılmış yüksek lisans tezleri ve makaleler literatür kaynağı olarak belirlenmiştir. Bu bakımdan nitel araştırma yöntemi üzerine çalışmanın seyri oluşturulmuştur. Kaynaklardan derlenen ve sosyolojik anlam ifade eden verilerin söylem analizi tekniği kullanılarak değerlendirilmesi planlanmıştır. Toplumların inandıkları dinleri, ibadetleri, hakkında yargıda bulunma, hüküm verme gibi ifadelerden kaçınılarak, tamamen bilimsel yöntemler kullanılarak ideolojik, dini ve siyasi kaygılardan ve beklentilerden uzak bir tez çalışması sunulmaya özen gösterilecektir. Anahtar kelimeler: sosyal sınıf, ırkçılık, ekonomi, tevhit dini, şirk dini,
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Şia düşünce sisteminin sosyolojik incelemesi –Iğdır Caferileri örneği-
Çetin Tigrak
Bu çalışmada dolaylı gözlem ve katılımcı gözlem teknikleri kullanılarak Şia düşünce sistemleri sosyolojik olarak incelenmiş ve Iğdır'da yaşayan Şia mezhebine bağlı Caferilik ele alınmıştır. Araştırmamız dört bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde genel çerçeve ortaya konulmuş ve araştırmanın amacı, önemi belirtilmiştir. İkinci bölümde Şia mezhebinin oluşum süreci incelemiş ve Şia içindeki bölünmeler ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Şia mezhebi için önemli bir yer tutan Kerbela olayı ve Muharrem Ayı etkinliklerine değinilmiştir. Son bölümde ise Iğdır'da yaşayan Caferilerin dini yaşayış biçimleri ve kültürleri ele alınmıştır. Anahtar kelimeler: Şia, Caferilik, kültür
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2021Seyitlerin perspektifinden Dersim Aleviliğinde yapı ve ritüeller
Songül Ataman Arslan
Alevilik konusunda son yıllara ait oldukça fazla yayın ve çalışma bulunmaktadır. Türkiye'de yaşamakta olan ve diğer topluluklara göre kendine özgü farlılıklar gösteren bir toplum yapısına sahip olan Aleviler, uzun zamanlar içine kapanık bir yaşam şekli sürmüşlerdir. Modernleşmeyle beraber, göçler ve kentleşme gibi faktörlerin de etkisiyle Dersimli Alevi toplumunda çok boyutlu değişimler gerçekleşmiştir. Bu bağlamda, araştırmacının kendisinin de ait olduğu Dersim Alevi toplum yapısında meydana gelen değişimlerine olan merakı motivasyon kaynağı olmuştur. Niteliksel alan çalışması yapılarak, özellikle Dersimli Alevi seyitlerin değerlendirmeleri ve bakış açıları esas alınarak Alevilik konusunda akademik bir araştırma ile bu alanda bir nebze de olsa katkı sağlamak amaçlanmıştır. Yanı sıra, Tunceli'de yaşanan Aleviliğin hangi boyutlarda olduğunu ortaya koymak hedeflenmiştir. Araştırmada, Dersim ocakzadelerinden elde edilen bilgilerle Dersim Aleviliğinin toplumsal yapı ve ritüellerinin geçmiş ile bugün arasında bir karşılaştırması yapılmıştır. Yöntem olarak nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine mülakat tekniği kullanılmıştır. Görüşmelerde yöneltilen sorular yarı yapılandırılmış görüşme tekniğine göre hazırlanmış ve mülakat yapılacak kişilerin seçimi için amaçsal (monografik) örneklem kullanılmıştır. Örnekleme türünün seçilmesindeki amaç, Dersim kültürü ve inanç sistemi hakkında bilgiye sahip olduğu düşünülen ocakzadelerle derinlemesine çalışılmasına imkân sağlamasıdır. Araştırma konusu çerçevesinde bölgede yaşanan sıkıntı ve sorunların nedenlerini irdeleyerek durum analizleri de yapılmıştır. Eksenin değişim ve dönüşüm olduğu bir çalışma etkenlerden soyutlanamaz, dolayısıyla bu etkenlerin de dile getirilmesi önem arz etmektedir. Birçok bileşenin bir arada veya paralel incelenmesi gerektiği durumlarda değişimle bağlantılı gelişmelere de geniş yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: Alevilik, Dersim, ritüelle