Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 1

Alt birimler

• Bilim Tarihi Anabilim Dalı
• Felsefe Tarihi Anabilim Dalı
• Mantık Anabilim Dalı
• Sistematik Felsefe Anabilim Dalı
• Türk İslam Düşüncesi Tarihi Anabilim Dalı

Araştırmacılar(9)

• Asalıoğlu, Adem
• Benk, Betül Sürücü
• Benk, Olcay
• Karakaş, Sevim Erşahin
• Karakaş, Tahir
• Koç, Mustafa
• Kuran, Neslihan
• Tarım, Yüksel
• Uygun, Bahtiyar

• MakaleAçık Erişim2025/r/munzur/5692
  Nıetzsche felsefesinde müziğin statüsü: hastalık veya sağlık olarak müzik

  Karakas, Tahir

  Batı felsefesi tarihinde az sayıda filozof spesifik olarak müzik üzerine Nietzsche kadar kapsamlı analizler gerçekleştirmiştir. Gerek kişisel yaşamında gerekse de felsefi serüveninde, gençlik yıllarından itibaren müzik üzerine derinlikli ve devamlı bir şekilde düşünen Nietzsche, müziği felsefesinin bir uzantısı olarak değerlendirmiştir. Dolayısıyla, Nietzsche’nin müzik ile olan meşguliyeti ilk yarattığı izlenimin aksine, aslında klasik anlamda salt bir müzikal değerlendirme değildir. Alman filozof müziği, Batı kültürünün tarihsel bir soykütüksel tetkikini geliştirme hedefine yönelik olarak ilgi duyduğu bir felsefi etüt nesnesi olarak ele alır. Böylelikle, soykütüksel bakış açısından yaklaşıldığında, Nietzsche için müzik, verili bir kültürün kendisini, hastalık veya sağlık kıstaslarına göre ifşa ettiği kritik bir felsefi eylem sahasıdır. Özellikle döneminin büyük bestekârı Wagner’in müziğinin ne türden bir aksiyolojik karşılığa sahip olduğunu anlamaya çalışan Nietzsche, netice itibariyle Batı fikir dünyasında hâkim iki eğilimin varlığını tespit eder. Bunlardan biri, Wagner örneğinde olduğu gibi, dekadansın bir yansıması, yaşamı zayıf düşüren, değilleyici yaklaşımın dile gelmesi olarak düşünülürken, diğeri yaşama evet diyen, olumlayıcı değerlerin sözcülüğünü yapmak gibi bir niteliğe sahiptir. Bu müzikal gerilim aslında Batı değerler tarihinin hâkim geleneği olan idealizm ile Nietzsche’nin kendisini bir öncülü olarak tanımladığı geleceğin filozoflarının biçimlendireceği yeni değer sistemi arasında söz konusu olmaktadır.

  İncele
• MakaleAçık Erişim2024/r/munzur/6295
  Heidegger Düşüncesinde Teoloji ve Yeni Tanrı

  Karakas, Sevim Ersahin

  Heidegger Batı düşüncesini oluşturan temelleri bize gösterirken aynı zamanda onun onto-teolojik kökenlerini de ortaya koyar. Bu çalışmamızda, Heidegger’in felsefe aracı olan destrüksiyonuyla felsefe ve teoloji arasında nasıl net bir ayrıma gittiğini, Batı metafiziğinin kökeninin onto-teolojik olduğu tespitine nasıl vardığını ve en nihayetinde de Alman filozofun anlayışında Varlık ve Tanrı’nın aynı şeyler olmadığını göstermeye çalacağız. Heidegger, Batı metafiziği ve Modernite eleştirisinin önemli ayaklarından birini oluşturan onto-teolojik köken analiziyle, “Dünya-Varlık hadisesinin” dile gelmesinde başat rol oynayan kutsallık ve Tanrı kavramlarını Hristiyanlık teolojisi dışında “başka” bir biçimde, yani Tanrı kavramını “Dünya-Varlık hadisesini” veren ögelerden biri olarak ortaya koyar. Dolayısıyla bu çalışma, Heidegger’in Tanrı kavramını nasıl zaman mefhumuyla ilişkilendirdiğini ortaya koymaya çalışır.

  İncele
• DerlemeAçık Erişim2024/r/munzur/5697
  Hakikatin Anlamı

  Karakas, Tahir

  Öz William James’in Hakikatin Anlamı başlıklı eserinin Türkçe tercümesinin orijinalinin yayımlanmasından yüz küsur yıl sonra Türkçeye kazandırılması, felsefi düşüncesi sıklıkla yüzeysel ve kaba bir pragmatizme indirgenip yanlış anlaşılan bu zengin ve çok yönlü filozofun gerçek manada keşfedilmesine şüphesiz önemli bir katkı niteliği taşımaktadır. Pragmatizm kavramı etrafında kristalize olan Amerikan felsefi düşüncesinin evrimini izleyebilmek için oldukça kritik bir aşamayı teşkil eden bu çalışma, öncelikli olarak James’in Hakikatin Anlamı’ndan iki yıl önce yayımladığı Pragmatizm’in yol açtığı yanlış ve eksik anlamaları gidermek ve bu haliyle, James’in kendi kanaatine göre, bir felsefi ekol olarak pragmatizmi muhakkak bekleyen muzaffer istikbalin mühim bir adımı olarak tasarlanmıştır. James, ortaya çıkan eleştirileri cevaplamaya çalışırken pek çok noktada Pragmatizm’de ifade dilen düşünceleri tekrarlamayı göze alır ve aynı anda da felsefeye yönelmeden önce yürütmüş olduğu psikoloji araştırmalarının kendisine miras bıraktığı tezlerden ara vermeksizin istifade etmeye devam eder. Dolayısıyla Hakikatin Anlamı, bir yandan genel olarak Amerikan felsefesinin önemli bir aşamasını; diğer yandan da, daha spesifik olarak, James’in felsefi evrimini, pragmatizme doğru yol alırken, psikolojik arka planından itibaren kendi iç dönüşümleri ile birlikte anlama imkânını okuyucusuna sunar.

  İncele
• Kitap BölümüYalnız künye2023/r/munzur/2206
  The degrowth movement in France: From the edges to the centre of the ecological debate

  Karakaş, Tahir

  • 
  AtıfScopus1

  İncele
• MakaleAçık Erişim2021/r/munzur/6670
  Mutlak Ön Kabullerin Bilimi Olarak Metafizik: R. G. Collingwood

  Uygun, Bahtiyar

  R. G. Collingwood, metafiziği reddetmenin moda olduğu Çağdaş Felsefede, Aristoteles’e dönerek metafiziği yeniden yorumlamanın imkânını soruşturur. Bu soruşturma bağlamında metafizik, her türlü bilimsel ve entelektüel etkinliğin temelini oluşturan mutlak ön kabullerin bilimidir. Mutlak ön kabul, bir dönemin paradigmasıdır. Mutlak ön kabul, doğruluğu sorgulanamayan fakat doğruluk ölçütünün mantıksal yeterliliğidir. Collingwood’a göre mutlak ön kabuller tarihseldir ve onu analiz edecek olan metafiziğin de tarihsel olması gerekir. Tarihsel bir etkinlik olarak metafiziğin yöntemi de soru-yanıt mantığıdır. Metafizik, soru-yanıt mantığıyla mutlak ön kabulleri analiz eden evrensel bir bilimdir. Öte yandan metafizik, disiplinler-arası ilişkinin kurulmasında merkezi öneme sahiptir. Bu ilişki her alanın kendi mutlak ön kabulleri arasında kurulacağından metafizik etkinlik temeldir.

  İncele
• MakaleYalnız künye2020/r/munzur/6828
  Heidegger Düşüncesinde Teknikleşmiş Hayvan Olarak Modern İnsan

  Karakas, Sevim Ersahin

  Günümüz dünyasının tanımlayıcı dinamiklerinden biri olan teknik, felsefi bir anlamda değerlendirildiğinde oldukça zengin bir düşünüş sahası sunar. Batı felsefesi tarihinde teknik fenomeni üzerine sistematik ve kapsamlı bir düşünce geliştiren ilk filozof olan Martin Heidegger’in çalışmaları bu alandaki en temel felsefi referanslardan biri olma niteliğindedir. Dünyamızın içinde olduğu ve etkilerini gün geçtikçe daha yoğun bir biçimde hissettiği ekolojik kriz çağında Heidegger’in tekniğin doğası üzerine olan düşünc-esini incelemek vaatkâr bir girişim olarak görünmektedir. Geliştirmiş olduğu Batı metafiziği ve modernite eleştirisiyle Heidegger düşüncesinin, hararetle yürütülmekte olan ekolojizm ve ekoloji politik tartışmaları için vazgeçilmez ve istisnai zenginlikte bir kaynak niteliğinde olduğunu söylemek mümkündür. Batı felsefesinin bütün olasılıklarını tükettiği ve felsefenin nihayetine erdiği tespitinde bulunan Heidegger, düşüncenin yeni bir başlangıç yapması gerektiğinin altını çizer. Hesaplayan teknik akıl içinde büyük bir hammadde stokuna dönüştürülmüş olan doğanın suskunluğuna kulak verecek olan asıl düşüncenin dili poetik ol-malıdır. Heidegger’e göre burada söz konusu olan şey, doğanın ve düşüncenin, tekniğin yok edici mantığından kurtarılmasıdır.

  AtıfTR Dizin1

  İncele
• DerlemeYalnız künye2019/r/munzur/5088
  Dinsel Deneyimin Çeşitleri

  Karakaş, Tahir

  Pragmatizmin öncü filozoflarından biri olan William James’in Dinsel Deneyimin Çeşitleri: İnsan DoğasıÜzerine Bir İnceleme başlıklı çalışmasının Türkçe tercümesi, Amerikalı filozofun düşünsel evriminin enönemli dönemeçlerinden birini keşfetmek isteyen okuyucular için iyi bir fırsat sunuyor. James, 1902 yılındayayımladığı bu çalışma ile bir yandan dinsel fenomenleri psikolojik ve felsefi bir perspektiften incelerken diğeryandan da, ele aldığı konuları somut, gerçek deneyimlere başvurarak anlamaya çalışmaktadır. İnsani bir olguolarak dinsel deneyim sahasını anlamanın uygun yöntemi, James’e göre, teolojik olmaktan ziyade psikolojiktir.Metodolojik açıdan değerlendirildiğinde, James’in dinsel deneyimlere dair edindiği psikoloji temelli yaklaşım,dinsel incelemeler alanında önemli bir yenilik anlamına gelmektedir. Öte yandan, Dinsel DeneyiminÇeşitleri’ni önemli kılan bir diğer husus ise, James’in farklı alanlardan beslenerek geliştirmekte olduğupragmatizmin bu eser ile yeni bir düşünsel açılım yaşamasıdır. Pragmatizmin ruhuna uygun olarak, James,sürekli olarak dinsel dünyanın bireysel yaşamlarımızdaki pragmatik karşılığını bulmaya çalışmaktadır.

  İncele
• MakaleYalnız künye2018/r/munzur/5267
  Jenealojinin jenealojisi: insanca, pek insanca’dan iyinin ve kötünün ötesine’ye nietzsche felsefesinde jenealojik analize giden yol

  Karakaş, Tahir

  Nietzsche yorumculuğu tarihinde, özellikle Deleuze’ün 1960’larda Nietzscheüzerine olan önemli çalışmalarından itibaren Alman filozofun düşünceevrenine açılan vazgeçilmez kavramlarından biri olarak kabul gören“jenealoji”, oldukça ilginç bir şekilde Nietzsche’nin entelektüel yaşamının sonaşamasında, Ahlakın Soykütüğü Üstüne (1887) ile birlikte ortaya çıkar ve aynıçalışma ile ortadan kaybolur. Bu çalışmada Nietzsche’nin Ahlâkın SoykütügüÜstüne’den önceki dönemine ait metinlerine odaklanarak bu gizemli olduğukadar önemli olan kavramın hazırlanma aşamasını inceleyecek veNietzsche’nin düşüncesinde jenealojik yaklaşımın ne türden bir felsefi role sahipolduğunu serimlemeye çalışacağız. İlk bakışta felsefe dünyasına yabancıgörünen jenealoji kavramının Nietzsche’nin Batı felsefesini değerler sorunsalıetrafında yeniden biçimlendirme projesinin temel ayaklarından biri olduğunutartışacağız.

  İncele
• MakaleYalnız künye2017/r/munzur/5408
  Technique as a philosophical problem in jacques ellul's thought

  Erşahin Karakaş, Sevim

  The aim of this article is, firstly, to expose Jacques Ellul's critique of technique through his concepts of "autonomy" and "system"; and secondly, to investigate the theological nature of French philosopher's critical approach. Ellul argues that the only way to get out of the vicious circle of technique, the main philosophical question of our time from his point of view, is to reestablish the feeling of the sacred in an authentic manner. Ellul's thought can be considered as one of the most important philosophical attempts to overcome the contemporary domination of technique.

  İncele