Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 3
• 1
• 1
• 1

• Derleme MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ3/r/munzur/6087
  Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme

  Peker, İskender; Ozbey, Sümeyye

  Doğal ve beşerî faktörlerin bir araya gelmesiyle oluşan afetler, toplumların güvenliği, sürdürülebilir kalkınması ve yaşam kalitesi üzerinde ciddi tehditler oluşturmaktadır. Afetlerin önlenebilmesi veya etkilerinin azaltılabilmesi, toplumların ve kurumların afet direncinin artırılmasıyla doğrudan ilişkilidir. Afetlere dirençli toplumlar, afetlerle karşı karşıya kaldıklarında daha az kayıp yaşamakta, daha hızlı toparlanabilmekte ve yeniden işlevsel hale gelebilmektedir. Afetlerin etkilerinin azaltılması ve toplumsal hazırlığın artırılması amacıyla toplumsal afet direnci kavramına literatürde yer verilmiş olmasına rağmen bu kavrama ilişkin teorik çerçeve sınırlıdır. Kavramın tanımlanması, etkileyen faktörlerin belirlenmesi, hangi yöntemlerle değerlendirilebileceği açık değildir. Bu çalışma, söz konusu kavramsal boşluğu doldurmak amacıyla PRISMA yöntemi kullanılarak kapsamlı bir literatür analizi gerçekleştirmekte ve toplumsal afet direncine dair metodolojik bir çerçeve sunmaktadır. Analiz sonucunda, afetlere karşı kırılganlığın azaltılması için dirençlilikle ilişkili mevcut çalışmalar sistematik biçimde değerlendirilmiş, ayrıca bu kavramın ölçülebilmesi için kullanılabilecek bir dizi ilke ve gösterge sunulmuştur. Sonuç olarak çalışma, afetlere karşı kırılganlığı azaltmaya ve sürdürülebilir bir afet yönetimi yaklaşımı geliştirmeye katkı sunacak kavramsal ve pratik öneriler ortaya koymaktadır.

  • 
  • 
  AtıfOpenAlex1

  İncele
• MakaleAçık Erişim2025Scopus SJRQ3/r/munzur/5683
  Afet Yönetim Merkezlerinin Risk Yönetimi Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Değerlendirilmesi: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Örneği

  Gul, Mervegül; Ozbey, Sümeyye

  Afetler, insanların günlük hayat akışını kesintiye uğratan fiziksel ekonomik ve sosyal kayıplara sebep olan doğal teknolojik veya insan kaynaklı olayların sonuçlarıdır. Ulusal düzeyde afet risklerinin oluşumunu önlemek ve riskleri azaltmak yerel düzeyde yapılan çalışmalara bağlıdır. Afet yönetim merkezleri, afetlerden sonra oluşabilecek can ve mal kaybının önüne geçilebilmesinde yerelin kritik bileşenidir. Etkilenen bölgelerdeki afet yönetim merkezlerinin, afet ve acil durumlara hazırlık düzeyi acil durumların afete dönüşmesini engeller. Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi, deprem, heyelan, sel, terör ve çığ gibi bir çok afete maruziyet yaşayan bir bölgedir. Yerelin afet hazırlığının artırılması için çalışma kapsamında Güneydoğu Anadolu Bölgesinde 4 şehir olan Gaziantep, Mardin, Diyarbakır ve Kilis illerinin AFAD (Afet ve Acil Durum Müdürlüğü) merkezlerinin afet risk yönetimi performansları Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi (ÇKKV) ile değerlendirildi. Risk yönetimi performansı kriterlerinin önem ağırlıklarını belirlemede AHP (Analytical Hierarchy Process) yöntemi ve illerin hazırlık düzeyinin karşılaştırılması için TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) yöntemiyle sıralama yapılmıştır. Çalışma sonuçlarında afet yönetim merkezlerinin risk yönetimi performansının değerlendirilmesinde en önemli kriter riski belirleme, hazırlık düzeyi en yüksek il olarak Mardin ili belirlenmiştir. Çalışmanın bölgenin sürdürülebilir kalkınmasını tehlikeye atan afet potansiyeli olan kırılganlıkların belirlenmesinde, afetlere karşı dirençliliğin artırılması ve afet hazırlık planları için bir araç olması hedeflenmektedir.

  • 
  • 
  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2023Scopus SJRQ1/r/munzur/3060
  COVID-19 safe campus evaluation for universities by a hybrid interval type-2 fuzzy decision-making model

  Baskak, Dilber; Ozbey, Sumeyye; Yucesan, Melih; Gul, Muhammet

  The fight against the COVID-19 pandemic, which has affected the whole world in recent years and has had devastating effects on all segments of society, has been one of the most important priorities. The Turkish Standards Institution has determined a checklist to contribute to developing safe and clean environments in higher education institutions in Turkey and to follow-up on infection control measures. However, this study is only a checklist that makes it necessary for decision-makers to make a subjective evaluation during the evaluation process, while the need to develop a more effective, systematic framework that takes into account the importance levels of multiple criteria has emerged. Therefore, this study applies the best-worst method under interval type-2 fuzzy set concept (IT2F-BWM) to determine the importance levels of criteria affecting the “COVID-19 safe campus” evaluation of universities in the context of global pandemic. A three-level hierarchy consisting of three main criteria, 11 sub-criteria, and 58 sub-criteria has been created for this aim. Considering the hierarchy, the most important sub-criterion was determined as periodic disinfection. The high contribution of the interval-valued type-2 fuzzy sets in expressing the uncertainty in the decision-makers’ evaluations and the fact that BWM provides criterion weights with a mathematical optimization model that produces less pairwise comparisons and higher consistency are the main factors in choosing this approach. Simple additive weighting (SAW) has also been injected into the IT2F-BWM to determine the safety level of any university campus regarding COVID-19. Thus, decision-makers will be better prepared for the devastating effects of the pandemic by first improving the factors that are relatively important in the fight against the pandemic. In addition, a threshold value will be determined by considering all criteria, and it will prepare the ground for a road map for campuses. A case study is employed to apply the proposed model, and a comparison study is also presented with the Bayesian BWM to validate the results of the criteria weights.

  • 
  AtıfScopus4·WoS3·OpenAlex2

  İncele