Turizm ve bölgesel gelişme: türkiye’de illerin turizm gelişmişlik düzeylerinin belirlenmesi

Küreselleşmenin ve tüketim kültürünün etkisi ile yaygınlaşan turizm, kapitalist üretim ilişkileri ve örgütlenme biçimleri ile mekânlarıetkilemeye, yeniden üretmeye ve dönüştürmeye başlamıştır. Kapitalizmin kendine özgü ürettiği bu mekânsal örgütlenme biçimidünyanın farklı bölgelerinde olduğu gibi Türkiye’de de turizmin bölgesel gelişiminde etkisini göstermiştir. Dengeli ve sürdürülebilirbir gelişmenin sağlanmasında farklı turizm değişkenlerini kapsayan bölgesel istatistikler ve endeksler önemli bir yer tutmaktadır. Budoğrultuda çalışmanın amacı, Türkiye’de illerin turizm gelişmişlik endeksini oluşturma ve gelişmişlik düzeylerini belirleme yoluylamekânsal bir model önerisi sunmak ve özellikle gelişme odaklı illeri tespit ederek turizmin ülke genelinde daha dengeli yayılmasınakatkı sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada 2017 yılına ait ve kamu kurumlarından elde edilen 18 değişkenden oluşan birveri seti oluşturulmuş ve Temel Bileşenler Analizi ile illerin turizm gelişmişlik endeksleri hesaplanmıştır. Daha sonra hesaplananendeks değerleri kullanılarak Hiyerarşik Kümeleme Analizi sonucunda illerin turizm gelişmişlik seviyelerine göre oluşturduklarıkümeler tespit edilmiş ve endeks değerlerine göre kümelenen iller Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile haritalandırılarak yorumlanmıştır.Sonuç olarak, Türkiye’de neoliberal politikaların turizme uygulanması ile birlikte sermaye, yatırımlar ve turizm piyasası Akdeniz veEge kıyıları ile İstanbul’da yoğunlaşmış, bu durum turizme bağlı bölgeler arası gelişmişlik farklarını artırmıştır.