Koçer/göçebe Duderan aşiretindeki kadının toplumsal konumu: Siirt ili örneği

Koçerler/göçebeler belirli mevsimlerde, belirli aralıklarla hayvanları ile beraber göçebe yaşam süren topluluklardır. Bu çalışma Koçer aşiret olan Duderan aşiretindeki Koçer kadının toplumsal konumunun ne olduğuna ilişkin çalışmayı göstermektedir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada fenomenoloji deseni kullanılarak aşiretin yaylada geçirdiği zaman diliminde toplam da 17 kadın ve 3 erkek katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda ataerkil sistemin hakîm olduğu topluluklardaki gibi Koçer kadınların da ataerkilliğin egemen olduğu aşiret sisteminde 'kız çocuğu' 'gelin' 'anne' 'kaynana' kimlikleri ile ön plana çıkmakta ve bu kimlikler ile statü elde ettikleri görülmüştür. Bu statüler kendilerinin ve toplumsal konumlarının ne olduğuna ilişkin bizlere kaynaklık etmektedir. Henüz çocuk yaşta gelin olma ve bununla beraber yaşadıkları gelinlik tecrübeleri Koçer kadınların yaşamlarında kırılma noktasını oluşturmaktadır. Yapılan araştırmada göçebe yaşamın ve ataerkilliğin Koçer kadınların toplumsal konumlarının inşasında belirleyici rol oynadığı sonucunu ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Toplumsal cinsiyet, Aşiret, Koçer kadın, Göçebe yaşam, Ataerkil sistem, Kadının konumu.

Koçers/ nomads are communities that live a nomadic life with their animals in certain seasons and at certain intervals. This study shows what the social position of Koçer women in Duderan tribe, a Koçer tribe, is. In the study, in which qualitative research method was used, semi-structured interviews were conducted with 17 female and 3 male participants during the time the tribe spent on the plateau using the phenomenology design. As in communities where the patriarchal system is dominant, Koçer women come to the forefront with the identities of 'daughter', 'bride', 'mother', 'mother-in-law' in the tribal system dominated by patriarchy and gain status with these identities. These statuses are a source of information about themselves and their social position. Being a child bride and the accompanying experiences of being a bride constitute a breaking point in the lives of Koçer women. The study concludes that patriarchy and nomadic life play a decisive role in the construction of Koçer women's social position. Keywords: Gender, Tribe, Koçer woman, Nomadic life, Patriarchal system, Woman's Position.