Türkiye'de bulunan kamu web sitelerinin kullanılabilirlik yönünden standartlara ve rehberlere göre değerlendirilmesi

İletişim teknolojilerinin yoğun olarak kullanıldığı günümüzde özellikle bilgi edinme hakkını göz önünde bulundurarak kamu kurum web sitelerinin kullanılabilirliği ve bu standartlara uygun olarak web sitesi içeriklerinin düzenlendiğinin incelenmesi önem taşımaktadır. Bu çalışma gelişen teknoloji içerisinde kullanıcıların web sitesini yoğun olarak kullanması sonucunda, yaşadıkları kullanıcı deneyimlerinin seviyesini ölçmeyi amaçlamıştır. Çalışma kapsamında erişilebilirlik değerlendirme yöntemi olan manuel değerlendirme ve nitel içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi "Kamu Web siteleri" kapsamında belirlenmiştir. "Kamu İnternet Siteleri Rehberi (KAMİS)"'e göre erişilebilirlik ve kullanılabilirlikleri değerlendirme yöntemi En İyi En Kötü Yöntem (Best Worst Method), Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve TOPSIS yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgulara göre Kamu Web siteleri görünürlük açısından değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmenin sonucunca en başarılı alternatifin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Resmî Web Sitesi (aile.gov.tr) olduğu sonucuna varılmıştır. BWM ile belirlenen kriter ağırlıkları TOPSIS yöntemi ile değerlendirildiğinde, Sağlık Bakanlığı (saglik.gov.tr) ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (uab.gov.tr) web siteleri öne çıkmış, AHP kriter ağırlıkları TOPSIS değerlendirilmesinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (csgb.gov.tr) ve Millî Eğitim Bakanlığı (meb.gov.tr) sitelerinin sıralamada üst sıralarda yer aldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca karşılaştırılmalı çalışma kapsamında web siteleri değerlendirilmesi yapay zekâ modeli Chat GPT'ye yaptırılmış, ilgili modelin değerlendirmesinin TOPSIS sonuçları üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. İlgili sonuçlarda BWM ve AHP yöntemlerinde kurumsal web sitelerinin ideale yakınlık sıralamalarında değişiklikler olduğu tespit edilmiştir. Analiz sonucunda bazı web sitelerinin her iki yöntemde de üst sıralarda yer alarak öne çıktığı, bazılarının ise daha alt sıralarda yer aldığı belirlenmiştir.

In today's world where communication technologies are used intensively, it is important to examine the usability of public institution websites and the organisation of website content in accordance with these standards, especially considering the right to information. This study aims to measure the level of user experiences that users experience as a result of intensive use of the website within the developing technology. Within the scope of the study, manual evaluation, which is an accessibility evaluation method, and qualitative content analysis method were used. The sample of the study was determined within the scope of 'Public Websites'. According to the 'Guide to Public Websites', accessibility and usability evaluation method was evaluated by Best Worst Method, Analytical Hierarchy Process and Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution methods. According to the findings obtained as a result of the study, Public Web sites were evaluated in terms of visibility. As a result of this evaluation, it was concluded that the most successful alternative was the Official Web Site of the Ministry of Family and Social Services (aile.gov.tr). When the criteria weights determined by BWM were evaluated by TOPSIS method, the websites of the Ministry of Health (saglik.gov.tr) and the Ministry of Transportation and Infrastructure (uab.gov.tr) came to the forefront, while the websites of the Ministry of Labor and Social Security (csgb.gov.tr) and the Ministry of National Education (meb.gov.tr) ranked high in the AHP criteria weights TOPSIS evaluation. In addition, within the scope of the comparative study, the evaluation of the websites was made by the artificial intelligence model Chat GPT, and the effect of the evaluation of the relevant model on the TOPSIS results was analyzed. In the relevant results, it was determined that there were changes in the ranking of corporate websites in terms of their closeness to the ideal in BWM and AHP methods. As a result of the analysis, it was determined that some websites stood out by ranking higher in both methods, while others ranked lower.