İslami muhasebe standartlarının tarihsel gelişimi ve tek düzen hesap planına uygun muhasebe kayıt önerileri

İslam Dini, geçmişten günümüze var olan toplumun inançlarını, ibadetlerini, kültürlerini etkileyen olgudur. İnsan davranışlarının hemen hemen bütününe etki eden din, ekonomiye de etki ettiği görülmektedir. Birçok hadislerde geçen buyruk ve yasaklarda bunu kanıtlamaktadır. Özellikle Bakara 282. Ayetin mealinde de aralarında bir kâtip seçip borç ve alacaklarını eksizsiz yazılmasını, gerektiğinde şahit tutup unuttukları borçları hatırlatmasını ve az olsun çok olsun yazılmasını buyurmaktadır. Mealden de anlaşılacağı üzere İslam Dini mali olayların kayıt altına alınmasını buyurmuştur. Bu mealde anlatılan durumu muhasebenin temel unsurlarından sosyal sorumluluk, tam açıklama, önemlilik ile maliyet esası kavramlarıyla ilişkilendirmek mümkündür. İslami Muhasebe, İslam dininin faizi yasaklamasıyla ortaya çıkmıştır. Böylelikle günümüzde finans kuruluşlarının temelinde var olan faizin İslam Dininde yasaklanmış olmasından dolayı Müslüman ülkelerde farklı bir finans sisteminin oluşmasına sebep olmuştur. Katılım Bankaları, İslami Banka, Özel Finans Kuruluşları adı altında faizsiz finans kuruluşları kurulmuştur. İslami Muhasebe Kuruluşları Denetim ve Organizasyonu (AAOIFI) tarafından uluslararası muhasebe ve finansal raporlama standartlarıyla uyum sağlamak amacıyla Faizsiz Finans Denetim ve Muhasebe standartları yayınlanmıştır. Yayınlanan standartlar ülkemizde, 29.05.2019 tarihinde Kamu Gözetimi Kurumu (KGK) tarafından Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Çalışmamızda, yayınlanan bu standartlar çerçevesinde, İslam Dini muhasebeyle ilişkilendirilerek, İslami Muhasebe ve Denetim Standartlarının temel özellikleri ve ilkeleri açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışma bu yönüyle önemlilik kazanmaktadır. Çalışmamızın amacı, İslami Muhasebenin gelişimini tarihsel olarak inceleyip, günümüzde uluslararası muhasebe ve finansal raporlama standartları ile uyumlu olacak şekilde çıkarılan Faizsiz Finans ve Bankacılık Denetim Standartlarının incelenmesini yapıp muhasebeye etkilerini belirlemektir. Literatür taraması yöntemi ile İslami finansın temel prensipleri, kurum ve kuruluşları incelenerek, Türkiye'de ki çalışmalar araştırılıp amaca ulaşılmaya çalışılacaktır. Bu çalışma ile muhasebe bilimine ve muhasebe literatürüne katkı sağlanacağı umut edilmektedir.

The religion of Islam is a phenomenon that affects the beliefs, worship and culture of the society that has existed from the past to the present. It is seen that religion, which affects almost all of human behavior, also affects the economy. The commands and prohibitions mentioned in many hadiths prove this. Especially in the verse 282 of the Baqarah, he orders a scribe to choose among them, to write down their debts and receivables, to remind them of the debts they have forgotten by witnessing when necessary, and to write them less or more. As it can be understood from the meaning, the Islamic Religion ordered that financial events be recorded. It is possible to associate the situation described in this Meal with the basic concepts of accounting, social responsibility, full disclosure, materiality and cost basis. Islamic Accounting emerged with the prohibition of interest by Islam. Thus, due to the fact that the interest, which is the basis of financial institutions today, is forbidden in the religion of Islam, it has led to the formation of a separate financial system in Muslim countries. Interest-free financial institutions have been established under the name of Participation Banks, Islamic Bank, Private Finance Institutions. Islamic Accounting Institutions Audit and Organization (AAOIFI) published Interest-Free Finance Auditing and Accounting standards in order to comply with international accounting standards and financial reporting standards. The published standards were published in the Official Gazette by KGK on 29.05.2019 in our country. In our study, within the framework of these published standards, the basic features and principles of Islamic Accounting and Auditing Standards were tried to be explained by associating with Islamic Religious Accounting. The purpose of our study is to examine the development of Islamic Accounting historically, examine the Islamic Finance and Banking Audit Standards, which are issued in accordance with today's international accounting and financial reporting standards, and determine their effects on accounting. The study gains importance in this aspect. Survey method with the basic principles of Islamic finance, examining bodies and institutions, working in Turkey will be explored and tried to reach goals. It is hoped that this study will contribute to accounting science and accounting literature.