Belgesel fotoğraflarla Tunceli Müzesini hafıza mekânı olarak okumak

Bu tez çalışması, Tunceli Müzesi'nin—eski adıyla Dersim Kışlası'nın—tarihsel ve toplumsal-kültürel hafızasını belgesel fotoğraf çalışması aracılığıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Kışla olarak inşa edilen ve kullanılan bu yapı, geçmişten günümüze uzanan çok katmanlı bir tarih ve hafıza barındırmaktadır. Çalışma, binanın kuruluşundan itibaren geçirdiği evrimi ele alarak, özellikle lojman olarak kullanıldığı dönemlerde burada yaşamış ailelerin günlük yaşam pratiklerini, kültürel etkileşimlerini ve tarihî olayların mekâna yansımalarını göstergebilim yöntemiyle incelemeyi hedeflemektedir. Bu bağlamda, fotoğrafçılık metodolojisini temel alan analiz, müzenin yapım sürecinden itibaren üretilmiş olan fotoğrafların temsilleri tarihsel ve toplumsal bağlamı içinde analiz ile incelemeyi ve bunları dönemlere ayırarak toplumsal ve politik bağlamda yorumlamayı amaçlamaktadır. Yapılan bu tarihsel ve toplumsal bağlamı içinde analiz, mekânın hafızasını ve geçmişe dair anlatıları, bilimsel bir araştırma çerçevesinde değerlendirmektedir. Ayrıca, fotografik anlatıların yeniden kurgulanması yoluyla, söz konusu mekânın toplumsal bellek üzerindeki etkileri ve tarihî anlamları hem görsel hem de yazılı olarak ortaya konacak; böylece kapsamlı bir belgesel fotoğraf çalışması oluşturulmasına katkı sağlanacaktır. Bu çalışma, Tunceli Müzesi'nin yalnızca bir sergileme alanı olmanın ötesinde; kentin, halkın ve hafızanın nasıl şekillendiğini; tarihî olayların bireyler ve topluluklar üzerindeki etkilerini belgesel bir perspektiften sunmayı hedeflemektedir. Böylece, yazılı tarihin yanı sıra görsel ve somut belgeler aracılığıyla da kent hafızasının nasıl inşa edildiği vurgulanmakta; Tunceli'nin kentsel belleğinin çok katmanlı yapısını anlamaya yönelik kapsamlı bir çerçeve sunulmaktadır. Bu çalışma, geçmişin izlerini görünür kılarken, bu hikâyelerin günümüzdeki yansımalarını da ortaya koymayı amaçlamaktadır.

This thesis aims to examine the historical and socio-cultural memory of the Tunceli Museum—formerly known as the Dersim Barracks—through the medium of documentary photography. Originally constructed and used as a military barracks, the building embodies a multi-layered history and memory that extends from the past to the present. The study investigates the evolution of the structure since its inception, with particular attention to the period when it functioned as residential housing. It seeks to analyze, through semiotic methodology, the daily life practices, cultural interactions, and reflections of historical events within the space during this era. Within this framework, the analysis is grounded in photographic methodology, aiming to interpret the representations of photographs produced since the construction of the museum in their historical and social contexts. By categorizing these photographs into distinct periods, the study contextualizes them within broader social and political frameworks. This contextual analysis provides a scholarly evaluation of the memory embedded in the space and the narratives of the past. Moreover, through the reconstruction of photographic narratives, the study intends to reveal the socio-cultural impact and historical significance of the building on collective memory, both visually and textually. In doing so, it contributes to the creation of a comprehensive documentary photography project.