UNESCO kriterleri kapsamında Munzur Vadisi ve Milli Parkı'nın dünya mirası listesinde yer alabilme sürecinin incelenmesi

Bu çalışma, UNESCO Dünya Miras Listesi'ne aday olan doğal ve kültürel varlıkların korunması ve yönetilmesi süreçlerine yönelik değerlendirmeleri içermektedir. Özellikle Türkiye'de yer alan Munzur Vadisi örneği üzerinden sürdürülebilir miras yönetimi yaklaşımları incelenmiş ve UNESCO kriterlerine göre mevcut durum analiz edilmiştir. Çalışmada, Dünya Mirası kavramının gelişimi, UNESCO'nun rolü, üstün evrensel değer (OUV) kavramı ve Türkiye'nin dünya mirası alanları bağlamında karşılaştığı yapısal ve yönetsel sorunlar detaylı şekilde ele alınmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bu tezde, alan çalışmaları, belgeler ve kurumsal raporlar doğrultusunda Munzur Vadisi'nin adaylık sürecindeki fırsatlar ve engeller değerlendirilmiştir. Ayrıca, Dünya Miras Listesi'ne kabul sürecinde yerel paydaş katılımının, doğal koruma önlemlerinin ve yönetim planlarının önemi vurgulanmıştır. Elde edilen bulgular, Türkiye'de dünya mirası yönetiminde daha bütüncül ve çok aktörlü bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğini göstermektedir. Munzur Vadisi örneği, doğal ve kültürel mirasın birlikte korunabileceği sürdürülebilir modellerin uygulanabilirliğini ortaya koymakta ve gelecekteki miras alanı başvuruları için önemli bir referans oluşturmaktadır.

This study focuses on the protection and management processes of natural and cultural assets nominated for the UNESCO World Heritage List. Specifically, it examines sustainable heritage management approaches through the case of Munzur Valley in Turkey and evaluates its current status according to UNESCO criteria. The study discusses the evolution of the World Heritage concept, the role of UNESCO, the notion of Outstanding Universal Value (OUV), and the structural and administrative challenges encountered by Turkey in the context of its World Heritage sites. Using qualitative research methods, the thesis evaluates the opportunities and obstacles in the nomination process of Munzur Valley based on field studies, official documents, and institutional reports. The importance of local stakeholder participation, natural conservation measures, and the development of management plans in the inscription process is emphasized. The findings indicate that a more holistic and multi-actor approach is required in heritage management practices in Turkey. The Munzur Valley case demonstrates the feasibility of sustainable models that integrate the protection of both natural and cultural heritage, serving as a valuable reference for future heritage site nominations.