Standart yağış indeksi kullanılarak Tunceli ili kuraklık analizi

Kuraklık; ekosistemler, tarımsal üretim, su kaynakları ve insan yaşamı üzerinde önemli etkileri olan karmaşık bir doğal afettir. Özellikle iklim değişikliğinin etkileriyle birlikte kuraklık olaylarının sıklığı ve şiddeti artmaktadır. Bu bağlamda, kuraklığın izlenmesi, değerlendirilmesi ve yönetimi giderek daha kritik hale gelmiştir. Bu tez çalışmasında, Tunceli ilinde meteorolojik kuraklık durumu, Standart Yağış İndeksi (SYİ) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'ne bağlı Tunceli ilindeki 10 otomatik meteoroloji gözlem istasyonuna ait 2012–2023 yılları arasındaki aylık yağış verileri kullanılmıştır. Elde edilen veriler, DrinC v1.7 yazılımı aracılığıyla SYİ değerlerine dönüştürülmüş; bu değerler üzerinden aylık, mevsimsel ve yıllık kuraklık analizleri gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, elde edilen kuraklık indeksleri ArcGIS programı yardımıyla haritalandırılarak mekânsal dağılım analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçları, çalışma periyodunda ortalama aylık yağışın 52,09 mm olduğunu ve bölgenin belirgin kuraklık eğilimleri sergilediğini göstermiştir. İncelenen dönemde ayların ortalama %36,50'si kurak geçerken, %33,60'ı nemli dönem olarak kaydedilmiştir. Kurak dönemlerin oransal baskınlığı, bölgenin su kaynakları ve ekolojik denge açısından taşıdığı risklerin altını çizen somut bir göstergedir. Bu çalışma, hem Tunceli özelinde kuraklık eğilimlerinin anlaşılmasına katkı sağlamakta hem de kuraklık riskine karşı alınabilecek önlemler için bilimsel bir temel sunmaktadır. Ayrıca, SYİ yönteminin bölgesel düzeyde uygulanabilirliğini test ederek, benzer coğrafi ve iklimsel özellikler taşıyan alanlar için örnek teşkil etmektedir.

Drought is a complex natural disaster that significantly affects ecosystems, agricultural production, water resources, and human life. With the increasing impact of climate change, the frequency and severity of drought events have risen, making the monitoring, assessment, and management of drought increasingly critical. This thesis analyzes the state of meteorological drought in the province of Tunceli using the Standardized Precipitation Index (SPI) method. In this study, monthly precipitation data from 2012 to 2023 were obtained from 10 automatic meteorological observation stations located across Tunceli, operated by the Turkish State Meteorological Service. These data were processed with the DrinC v1.7 software to compute SPI values. Based on these values, monthly, seasonal, and annual drought analyses were conducted. Furthermore, the spatial distribution of drought severity was visualized using ArcGIS software. The analysis results indicated that the average monthly precipitation during the study period was 52.09 mm and that the region exhibited distinct drought tendencies. During the period under review, an average of 36.50% of the months were classified as dry, while 33.60% were recorded as wet. The proportional dominance of dry periods is a concrete indicator that underscores the risks posed to the region's water resources and ecological balance. This study contributes to the understanding of drought dynamics in Tunceli and provides a scientific foundation for future drought risk mitigation strategies. Additionally, by testing the applicability of the SPI method at the regional scale, the research serves as a reference for areas with similar geographical and climatic characteristics.