Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 3

• MakaleAçık Erişim2026/r/munzur/6094
  19-20. yüzyıllar arası sürgün ve iskân pratiklerinde kürt toplumsal ve geleneksel aktörlerine yönelik resmî tutumlar

  Çakmak, Yalçın

  Osmanlı İmparatorluğu’nun aşiretlere yönelik sür- gün ve iskân siyaseti, özellikle 18. yüzyılda yaygınlaşıp, geçirdiği çeşitli dönüşümlere rağmen devletin yıkılışına kadar sürdü. Bu politika, söz konusu dönem boyunca merkezî otoritenin taşra üzerindeki denetimini güçlendir- meye yönelik bir araç olarak kullanılmıştır. II. Abdülha- mid döneminde de devam ettirilen sürgün siyaseti, büyük ölçüde hem bir denetim hem de cezalandırma açısından aşiretlerin kontrol altına alınmasını hedeflemiştir. Abdülhamid’in tahttan indirilmesinin ardından iktida- rı ele geçiren İttihat ve Terakki Cemiyeti dönemindeyse, aşiretlere yönelik sürgün ve iskân uygulamaları yeni dö- nemin siyasal tahayyülüne uygun biçimde yeniden yapı- landırıldı. İTC’nin 1913-1918 yılları arasındaki iktidarı süresince uygulamaya konulan bu politikalar, Türk milli- yetçiliği çerçevesinde daha sistematik bir karakter kazan- mıştır. Geç Osmanlı döneminde şekillenen bu yaklaşım, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılışının ardından kurulan Cumhuriyet’in erken safhalarında da zihniyet ve uygula- ma bakımından varlığını sürdürmüştür. Bu çalışmada; II. Abdülhamid’den erken Cumhuri- yet’e uzanan süreçte Kürtlerin kontrolü ve otorite karşıtı aşiretlerin tutumu kapsamında, Kürt toplumunun gele- neksel aktörlerine karşı yürütülen siyasetin ortaya konul- ması amaçlanmıştır. Bunun için de belirtilen periyotta ge- rek Osmanlı gerekse Cumhuriyet yönetimlerinin kaleme aldıkları resmî belgelerden hareketle her iki dönemde de uygulanan siyasetlerin neden ve sonuçları irdelenmiştir.

  • 
  İncele
• MakaleYalnız künye2026Scopus SJRQ2/r/munzur/4827
  OBITUARY Prof. Dr. Mehmet Seyitdanlıoglu, flowed from our eyes to our hearts...

  Çakmak, Yalcin

  İncele
• Kitap BölümüYalnız künye2025/r/munzur/2251
  The Historical Odyssey of Kurds of Central Anatolia

  Cakmak, Yalcın

  AtıfOpenAlex1

  İncele
• Kitap BölümüYalnız künye2025/r/munzur/1760
  Perception and Politics of the Kizilbash-Alevi in the Late and Post-Ottoman Periods with its Ruptures and Continuities

  Çakmak, Yalçın

  İncele
• MakaleYalnız künye2022Scopus SJRQ1/r/munzur/2615
  Margins of Allegiance and Revolt: Relations between Kurdish Tribes and the State from the Late Ottoman Period to the Early Modern Republic

  Çakmak, Yalçın; Şur, Tuncay

  The political and social interaction between the Ottoman Empire and Kurdish tribes, which can be traced back to the first quarter of the 16th century, continued until the modern republic with various continuities and ruptures. This multi-dimensional and complex relationship was neither in the form of absolute loyalty to the sultan, and thus to the Islamic caliph on a religious basis, nor a constant revolt against the authority of the empire in order to preserve their autonomy. Until the beginning of the 20th century, tribes were not only structures used by the Ottoman, Safavid, and Russian empires for their own interests. They were also organizations capable of dominat-ing a certain geographical area and had a vital potential to constantly generate violence and extend it to the empires and even between one another. Contrary to the state, which systematically and regularly perpetrated this violence and institutionalized and justified itself through the monopoly of violence, their inability to do so did not necessarily mean that they were not genuine political organizations and did not have their own agenda. This study, conducted largely in light of archival documents and Ottoman primary sources, aims to examine the boundaries of loyalty and rebellion in the oscillating relationship between Kurdish tribes and the Turkish state.

  • 
  AtıfScopus4·WoS3·OpenAlex1

  İncele
• MakaleAçık Erişim2021Scopus SJRQ2/r/munzur/4798
  The Negative Perception of the Bektashi and the Kizilbash/Alevis in Literature from Nur Baba to Bektasi Kiz (1913-1945)

  Çakmak, Yalcin

  The Kizilbash/Alevi and Bektashi have been subject to various negative criticisms due to their beliefs outside Sunnism, the official belief system since the sixteenth century. It has been seen that the members of the two groups, whose social bases and beliefs mostly overlap, have faced several accusations because of their exclusive rituals. On that sense, this case came to be a subject matter in Ottoman official documents as well as in the texts written by the Westerners who were active in Ottoman territories. Sexual ones are foregrounded among the accusations that they were subject to owing to this exclusive structure of the Bektashi and the Kizilbash/Alevi communities. This perception of the communities in question came to be a mystery in accord with doubts put into circulation by Sunni communities especially. The growing interest of the society in this mystery were to be a subject matter of both the Ottoman literature and the literature of the Republic. Nur Baba penned by Yakup Kadri Karaosmanoglu in serials in 1913 and published into a book in 1922 was the first work upon this subject. The repercussions Nur Baba had and its content became an inspiration to following works by others. The opposition to the Bektashi and the Kizilbash/Alevi was employed in common and distinct works by Omer Seyfeddin, Peyami Safa (Server Becli) and Niyazi Ahmet Banoglu in the following years. This paper intends to chronologically study and analyse the portrayal of the Kizilbash/Alevi and the Bektashi in relation to the continuation of the negative perception in literature, starting with Nur Baba, , in Harem, Pamuk Ipligi and Bir Genc Kiz Bektasiler Arasinda and Bektasi Kiz, from the late Ottoman period to the midst of the Republic period except for Sadri Ertem's cikriklar Durunca novel.

  • 
  AtıfOpenAlex4·TR Dizin4

  İncele
• MakaleAçık Erişim2020/r/munzur/6738
  Mektepten Şekâvete: Hormekli Zeynel Efendi’nin Hikâyesinin Aşireti ve BölgeTarihindeki Yeri

  Çakmak, Yalçın

  Zeynel Efendi’nin hikâyesi, sade bir biyografik önem arz etmenin ötesinde aşireti içerisindeki yeriyle birlikte, aşiretlerarası ve Hormek ile Osmanlı Devleti ilişkilerini serimlemek açısından önem arz etmektedir. Bu açıdan sözlü ve yazılı tarih ekseninde 19. yüzyılın son çeyreğinden 20. yüzyılın başına uzanan Hormek aşireti ve Zeynel Efendi merkezli anlatılar, genelde Kızılbaş/Alevi özeldeyse Varto tarihi ve bölgedeki aşiret ilişkilerine dair önemli bilgiler sunar. Bunun da her şeyden evvel mezhepsel bir çekişmeden mi yoksa yerele özgü aşiret dinamiklerinin yarattığı koşullardan mı kaynaklandığı bir tartışma konusudur. Bu makalede, mevcut soruları da içermekle birlikte; Zeynel Efendi’nin Harput’taki mektep yaşantısından şekâvete uzanan yaşam öyküsü ekseninde, Hormek aşiretinin bahse konu zaman aralığında bölge tarihi içerisindeki yeri ile öneminin sözlü ve yazılı kaynaklarla aydınlatılmasına katkı sunulması amaçlanmaktadır.

  İncele
• MakaleAçık Erişim2020/r/munzur/5675
  Readıng the perceptıon of relıgıon durıng fatih sultan mehmet’s reıgn ın the lıght of saltuk-nâme

  Çakmak, Yalçın

  Saltuk-Nâmewas penned down by Ebû’l Hayr-ı Rûmî at the request of Cem Sultan, Fatih Sultan Mehmet’s (Mehmet II) son. In the centre of it, as a product of a field work that lasted for seven years between 1473-1480, lies Sarı Saltık/Saltuk who lived in Anatolia and the Balkans in the 13th century.The work that covers the period from Gıyaseddin Keyhüsrev II on to the beylik of Osmanoğulları focuses on the gaza and jihad ideology in the light of Sarı Saltık. Besides, the activities of Sarı Saltık, as the main character,in the name of Islam and the islamic community are included. At the same time, Saltuk-Nâmereveals significant traces of the Ottoman official ideology, perception of religion and social anticipations. For this reason, it not only reflects the 13th century; it mirrors the change, transformation and aspirations in the perception of state and society till Fatih’s rule as well.This paper aims to analyze a-) the portrayal of Sarı Saltık, a cult in Alevism and Bektashism primarily in the Balkans,and b-) in conjuction with it, the role of the narratives referred to in Saltuk-Nâme as an epic-legend genre in the consolidation of the aforementioned perception as well as the perception of religion during the Fatih period.

  AtıfTR Dizin1

  İncele
• MakaleYalnız künye2019/r/munzur/5130
  Richard Leonhard’ın “Galatya’da Kızılbaşlar” Başlıklı Gözlem-Değerlendirmelerinin Analizi ve Osmanlıca Transkripsiyonu

  Çakmak, Yalçın

  Kızılbaş/Alevîler, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Anadolu’daki Batılı misyoner, gezgin, bilim insanı ve resmî görevlilerin ilgisini çekti. Bu ilgi sonucu kaleme aldıkları inceleme ve değerlendirmelerinde ise söz konusu topluluklar hakkında detaylı bir yazın ortaya koydular. Oluşturulan bu yazının içeriği ise daha çok doğrudan gözlemler ve birbirlerine atıfla meydana getirdikleri zengin bir referans sistemine sahipti. Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Eser Kütüphanesi’nde bulunan “Galatya’da Kızılbaşlar” başlıklı Osmanlıca el yazması da bu çalışmalardandır. Bu bakımdan ilk etapta, günümüze değin araştırmacıların dikkatini çekmeyen ve yazarı belirtilmeyen mezkûr el yazmasının muhteva itibarıyla Batılı bir kalemden çıktığı anlaşılmaktadır. Gerçekleştirilen incelemelerle birlikte yazmanın, Alman coğrafyacı Richard Leonhard’ın 1910’lerin başında Anadolu’da düzenlediği gezileri sonucu 1915 yılında kaleme aldığı Paphlagonia: Reisen und Forschungen im Nördlichen Kleinasienbaşlıklı kitabından istinsâh edilen “Ethnographische Beobachtungen” başlıklı bölümün “Die Kyzylbasches in Galatien” başlıklı alt kısmına ait olduğu tespit edildi. Çalışmanın, diğer Batılı kaynaklarla örtüşen ve onlardan beslendiği hususlarının olmasıyla beraber doğrudan Kızılbaş/Alevîler içerisindeki gözlemlere dayanıyor olması ona özgün bir karakter kazandırmaktadır. Bu ayrıcalıklı özelliğinden ötürü de incelenmeye değerdir. Bu makalede öncelikle Leonhard’ın adı geçen çalışmasının Almanca ve Osmanlıca metinleri arasında mukayese yapılarak teknik ve muhteva analizine girişilmiş, akabindeyse metnin Osmanlıca çevirisi olduğu gibi okurunun bilgisine sunulmuştur.

  AtıfTR Dizin1

  İncele