Türkçe-arapça manzum sözlüklerimizden tuhfe-i hâcibî

Genellikle medreselerde ve sıbyan mekteplerinde, okula yenibaşlayan öğrenciler için hazırlanan manzum sözlükler, sözlük bilimi,eğitim bilimleri, çocuk edebiyatı alanları için önemli metinlerdir. Sonzamanlarda manzum sözlük türüyle ilgili yapılan çalışmalar, bu türdekieserlerin bir hayli fazla olduğunu ve edebî zenginlik açısından ne kadarönemli eserler olduklarını göstermektedir. Manzum sözlüklerin TürkçeArapça, Türkçe-Farsça şeklinde iki dilli örnekleri olabildiği gibi TürkçeArapça-Farsça şeklinde üç dilli örnekleri de görülmektedir.Tuhfe-i Hâcibî, elimizdeki bilgilere göre Muhlis Halil Bey tarafındanyazılmış ve H.1223 / M.1808 yılında müstensih İshak b. Halil b. Osmantarafından da istinsah edilmiş Arapça-Türkçe manzum bir sözlüktür.Mesnevî nazım şekliyle yazılan eser, 135 beyitten oluşmaktadır. Manzumsözlükler, genelde Sıbyan mekteplerinde okutulmak üzere Kur’an-ıKerim’i okumak ve anlayabilmek amacıyla hazırlanmıştır. Tuhfe-iHâcibî’nin sözlük kısmında bu amacın dışında, dinî kelimelerden çokgündelik hayata ait kelime ve kelime gruplarına yer verilmiştir. Genelliklehayvan, bitki, renk, kavram gibi isim türünde kelimelere yer verildiği gibisıfat, fiil, fiil mastarı türünden çok sayıda kelimeye de yer verildiğigörülmektedir. 516 Arapça kelimenin Türkçe karşılığının verildiği bueser, diğer manzum sözlükler gibi devrin dil ve eğitim anlayışı hakkındafikir edinme açısından önem taşımaktadır. Bu makalede, manzumsözlükler ve Hâcibî hakkında kısa bilgiler verilecek ve eserin çeviri yazımetni edebiyatımıza kazandırılarak araştırmacıların istifadesinesunulacaktır.