Yazarlar
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Normatif güzellik idealleri: Kadınların özneleşme sürecinde baskı ve özgürleşme tartışması
Gülay Ciğer
Bu tez, gündelik hayatta sıradan ve olağan görünen güzellik pratiklerinin bazı kadınlar için kişisel bir tercih olmasının ötesinde, cinsiyet normları, beden politikaları ve iktidar ilişkileri ile normatif kadınlığın inşasında merkezi bir rolü olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla Foucault'nun iktidar, özne, bilgi ve söylem kavramlarına odaklanarak kadınların özneleşme sürecinde güzellik pratiklerinin nasıl inşa edildiğini postyapısalcı bir bakış açısıyla analiz etmektedir. Bu analiz güzellik pratiklerinin hem baskılayıcı görünen yönlerini hem de güç ve direniş aracı olarak tanımlanmasını tartışmaktadır. Nitel araştırma yönteminden faydalanarak düzenli olarak güzellik salonlarına giden 17 kadınla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Tez, görüşme yapılan kadınların anlatılarına odaklanarak güzellik pratiklerini bazen bir tahakküm bazen de kendilerini güçlü ve özgür olarak ifade etmenin aracı olarak benimsediklerini göstermektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Sinema sosyolojisi bağlamında transhümanizm paradigmasını bilim kurgu filmlerinde okumak: Blade Runner I, Elysium ve suretler film örneği
Mustafa Beşer
Bu çalışmanın amacı hümanizmin radikalleşmesi olarak teknoloji ile donanımlı hale gelen Transhümanizm kavramının sinema sosyolojisi bağlamında sosyolojik okumasını yapmaktır. Aydınlanma hareketi ile beraber akıl ve bilimin insan doğasının merkezine konumlanması toplumsal ilerlemenin temel hedefi haline gelmiştir. Akıl ve bilimin ön planda tutulması Rönesans ve Reform hareketleri ile başlamasına rağmen Aydınlanma Çağında bu durum zirveye ulaşmıştır. Geleneksel normların bilimin ışığında sorgulanmaya başlaması toplumsal birçok olguda dönüşümün önünü açmıştır. Bu dönüşümlerin başında ise teknolojideki gelişmelerin olduğu söylenebilir. Toplumsal değişimde başat faktör konumunda olan teknoloji, 20. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren felsefi kavramların dönüşümünde etkili olmuştur. Bu noktada Hümanizm kavramının teknolojinin etkisi ile birlikte yeni bir kavram olan Transhümanizm hareketine dönüştüğü söylenebilir. Transhümanizm gelişen teknoloji ile birlikte insan yaşamının değişimi hedefe alınarak yaşam standartların yükseltilmesini hedeflemektedir. Değişen yaşam standartları ile beraber toplumun dönüşümünü de hedef alan Transhümanizm hareketi yeni bir toplumsal düzenin inşa edilebileceği ihtimalini taşıdığı söylenebilir. Bilimsel bir kurgu niteliği barındıran Transhümanizm kavramının okumaları literatürdeki çalışmalarla ek olarak bazı bilim-kurgu filmleri üzerinden de okunması mümkündür. Bu çalışmada ele alınan Transhümanizm kavramı sinema sosyoloji perspektifinden gösterge bilim analizi ile ele alınmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Bourdieu sosyolojisi bağlamında yüz yüze/çevrim içi eğitimde eşitsizliğin yeniden üretilmesi: Ankara ili örneği
Seycan Uçuk Cirit
Kaliteli eğitime erişme hakkı ve fırsat eşitsizliği 20'nci yüzyılın ikinci yarısından itibaren pedagojik çerçevede tartışılan önemli konular arasında bulunmaktadır. Günümüzdeki tartışmalarda ise kişilerin kimliğine ve imkânlarına bakmadan okulların gerçekten açık bir toplum mu oluşturduğu yoksa sınıfsal ayrımları mı pekiştirdiği soruları güncelliğini korumaktadır. Çalışmamızda esas olarak üzerinde çalışılan ve gösterilmek istenilen sav; farklı sosyal, kültürel ve ekonomik sermayelere sahip olan öğrencilerin akademik başarılarının da buna göre şekillendiği ve çevrim içi eğitim döneminde akademik başarı durumunun etkilendiğidir. Bu ilişkiyi keşfetmek üzere Ankara ilindeki Ankara Fen Lisesi, Süleyman Demirel Anadolu Lisesi, Gülveren Anadolu Lisesi ve Şehit Yasin Bahadır Yüce Anadolu İmam Hatip Lisesi seçilmiştir. Lise öğrencilerine ulaşılarak öğrencilerin ve ailelerinin sosyal, kültürel ve ekonomik sermaye seviyeleri ölçülmüştür. Ayrıca çevrim içi eğitime katılan öğrencilerin bu eğitim esnasında yaşadıkları sorunları ve eğitimin kalite durumunu ortaya koymaya yönelik tespitlerde bulunulmuştur. Sahadan bizzat veri toplamak için öncelikle literatür taranmış ve yapılan çalışma neticesinde çevrim içi anket soruları hazırlanmıştır. 408 öğrenciye ait yanıtların SPSS istatistik programı kullanılarak tanımlayıcı istatistikleri, açımlayıcı faktör analizleri, t testleri, ki kare testleri, korelasyon testleri ve regresyon testleri yapılmıştır. Çalışmamızda bir araştırma sorusu temelinde; (12) hipotez test edilmiştir. (10) hipotez doğrulanmış, 2'si ise doğrulanmamıştır. Bu çerçevede sosyal, kültürel ve ekonomik sermayenin akademik başarıya önemli ölçüde etkileri tespit edilmiştir. Çevrim içi eğitim ile birlikte var olan eşitsizliğin daha da derinleştiğine dair bulgulara ulaşılmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Üniversite öğrencilerinin namus algısı: Munzur Üniversitesi, sosyoloji bölümü, lisans öğrencileri örneği
Yağmur Külekçi
Namus, kavram olarak "insanlar tarafından oluşturulmuş toplumsal kurallar" temel anlamını taşımaktadır. Ancak söz konusu kavram zamanla, ilk ve temel anlamından sıyrılarak farklı anlamlar kazanmıştır. Tarihsel açıdan yaşanan değişimler ve dönüşümlerin, toplumsal yaşamda da söz konusu olmasıyla birlikte namus olgusu zamanla; cinsiyetler arası ayrımcılığa sebep olan, şiddet temelli bir olgu halini almıştır. Olgunun bu niteliğinin devamında, namus gerekçesi ile işlenen suçlar gün geçtikçe artış göstermiştir ve göstermeye devam etmektedir. Geleneksel toplum yapısından modern bir toplum yapısına geçişin, hayatın hemen her alanında kendisini hissettirdiği yeni dönemde bile kadınlar; namus olarak nitelendirilen toplumsal nitelikteki normları ihlal ettikleri gerekçesi ile şiddete maruz kalmaktalardır. Dünyanın farklı bölgelerinde, farklı terimler ile karşılık bulsa da "namus" olgusu dünyanın her yerinde; kadın yaşamına yönelik bir tehdit unsuru niteliğindedir. Modernite ile birlikte toplumsal cinsiyet rollerinin silikleşmesi durumu söz konusu olsa da kadın yaşamı hâlâ; denetlenmesi ve "gerektiğinde" kısıtlanması gereken bir alan olarak görülmektedir. Bu unsurlar, tezin araştırma konusu olarak "namus" olgusunun seçilmesindeki temel gerekçelerdir. Araştırma konusunun güncelde bir sorun niteliği taşıyor olması ve acil çözüm gerektiren bir konumda yer alması; bu tezin en önemli problemlerindendir. Bu doğrultuda bu araştırmada, üniversite öğrencilerinin namus algıları araştırılmakta ve onların algılarında etkili olan faktörler incelenmektedir. Toplumsal cinsiyet bağlamında incelenen namus olgusuna yönelik, üniversite öğrencilerinin algılarını ortaya çıkarmak amacıyla, literatür taraması ve niteliksel yöntem doğrultusunda gerçekleştirilen bu araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından oluşturulan "Nitel Araştırma Görüşme Formu" kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Munzur Üniversitesi, sosyoloji bölümü, lisans öğrencileri oluşturmaktadır. Toplamda 21 öğrenci ile yarı-yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Örneklem grubu, kartopu örneklem tekniği ile oluşturulmuştur. Saha araştırması sonucunda elde edilen veriler el ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde "betimsel analiz" yolu kullanılmıştır. Bu çalışmada, öğrencilerin namus algıları ile ilgili çeşitli verilere ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda üniversite öğrencilerinin namus algılarının çeşitli etkenlere göre değişkenlik gösterdiği ve öğrencilerin namus algılarının genel olarak eşitlikçi yönde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın öne çıkan sonuçlarından biri de; tamamına yakını Doğu ve Güneydoğu'da yaşayan katılımcıların büyük bir kısmının, namus ve namus gerekçesiyle işlenen töre cinayetlerine şahit olmadıkları ve yine tamamına yakınının ailelerinde "töre"nin geçerliliğinin olmadığı sonucudur. Bu sonuç, konuya yönelik genel toplumsal kabuller ile karşıt niteliktedir. Anahtar Kelimeler: Namus, namus algısı, kadın, toplumsal normlar, şiddet,