Kayaokay, İlyas

This article examines how the French Christian poet Charles Vernay (1842–1866) engaged with Ottoman Sufi poetic discourse in his Divan-ı Verne (1858), a collection of poems written in Ottoman Turkish and Persian. While openly preserving his Christian identity, Vernay frequently employs key Sufi concepts, including ‘tevhid’ (divine unity), ‘aşk-ı hakiki’ (mystical love), ‘irfan’ (gnosis), ‘hakikat’ (truth) and the ‘tarik’ (spiritual path). Through a close textual analysis of selected poems, this study explores the relationship between Vernay’s Christian identity and the Sufi vocabulary that shapes his poetic imagination. The findings demonstrate that Vernay’s use of Sufi terminology extends beyond conventional imitation of classical Ottoman poetry. He employs these concepts to articulate his own spiritual worldview while simultaneously referring to the Bible, Jesus Christ and the doctrine of the Trinity. Although Vernay adopts the metaphysical language of Ottoman Sufism, he does not reproduce its Prophet Muhammad-centred framework. Instead, he reinterprets Sufi concepts within a Christian religious horizon and constructs a spiritual discourse shaped by unity, love, truth and faith. Divan-ı Verne thus reveals how Ottoman Sufi poetic language could be appropriated across religious boundaries and provides new insight into intercultural literary exchange in the nineteenth-century Ottoman world.

İncele

Kayaokay, Ilyas

Edebiyatımızda manzum, mensur yahut ikisi karışık yüzlerce kırk hadis tercümesi türünde eser vardır. Bunlardan manzum olanlar üzerinde çalışmalar yoğunlaşmış olup mensur hadis tercüme ve şerhleri ilgisiz kalmıştır. Bu makalede, mensur kırk hadis tercümesi geleneğine dikkat çekilerek daha evvel literatürde adı zikredilmeyen yeni bir mensur kırk hadis tercümesinin tanıtımı yapılmıştır. Söz konusu tercüme, Hâfız Sâlih b. Süleyman adında, 18. asırda yaşadığı tespit edilen bir mütercime aittir. Eserin bulabildiğimiz yegâne nüshası, Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih koleksiyonunda, 05430-003 yer numarasıyla kayıtlı 125 varaklık bir mecmua içerisinde 41b-74b yaprakları arasında yer almaktadır. Tam adı; Hāẕā Kitāb-ı Ḥadīs-i Resūlu’llāh ‘Aleyhi’s-selām olan eserde, 11’i sahih olmak üzere seçilen kırk hadis; iki, üç satır hâlinde tercüme edilmiştir. Makalede, Hâfız Sâlih’in kim olduğu hakkında bilgi verildikten sonra mezkûr eserinin şekil ve muhteva hususiyetleri ortaya konulmuştur. Hadis tercümesinin Arap harflerinden Latin alfabesine transkripsiyonu yapılarak Hâfız Sâlih’in ve edebiyat ile hadis gibi müteaddid ilim dallarını yakından ilgilendiren eserinin, literatürde yerini alması hedeflenmiştir.

İncele

Kayaokay, Ilyas

In general, verse silsile-names are texts in which the sheikhs of a sect are told in at least one couplet, in order of ratification. In our literature, this tradition has found popularity especially among Halveti poets. The subject of this study is two verse sect silsile-names in which the sheikhs of the Uşşâkî sect, which is another branch of Halvetism, are listed. These two poetic Uşşâkî silsile-names, which had been overlooked before, belong to Yemez-zâde Süleyman Rüşdî (1770-1834), one of the sheikhs of the aforementioned order in the Aydın region. The reason why these silsile-names are not known until today; This is due to the fact that the poet's diwan was published based on a single copy and other copies were not taken into account. In the two copies of Rüşdî’s Dîvân, which were found in the Ankara National Library and the Istanbul University Rare Works Library, it was understood that the poet had two more silsile-names. In Rüşdîs two odes with long aruz patterns and without redifs, a chronological list of 44 sheikhs in total, ranging from the Hz. Prophet to himself, is given. In our article, after giving information about silsile-name, Uşşâkî silsile-names and Rüşdî, the form and content of two silsile-names will be analyzed. Then, transcription of the texts from Arabic letters to Latin alphabet will be made and facsimiles will be included. It is expected that the unearthing of these two new texts will contribute to the genre literature and new studies on Rüşdî.

AtıfOpenAlex1

İncele

Kayaokay, Ilyas

Esmâü’l-hüsnâ tabiri, kültür ve inancımızda özel bir ad olarak Allah’ın doksan dokuz ismini kapsamaktadır. Kur’ân’da dört âyette de vurgulandığı üzere şüphesiz en güzel isimler onundur. Arap, Fars ve Türk-İslam edebiyatında, Allah’ın doksan dokuz ism-i şerîfinin manalarının izah edildiği, onları sayıp ezberlemenin meziyet ve değerlerinden söz eden manzum yahut mensur şekilde tertip edilmiş esmâü’l-hüsnâ şerhleri vardır. Türk edebiyatındaki esmâü’l-hüsnâ şerhleri tevhid ve münâcâtlardan sonra Allah’ı konu edinen en önemli edebî tür olup dört şekilde karşımıza çıkar. Bunlar; isimleri yalnızca sayıp sıralayanlar, şerh edenler, muamma ve havass türündedir. Bu makalede, genel olarak esmâü’l-hüsnâlar hakkında bilgi verildikten sonra Türk edebiyatında tespit edilebilen bu türdeki manzum ve mensur eserlerin kronolojik listesi verilerek kısaca tanıtımı yapılmıştır. Bu sayede türle alakalı yıllardır tekrar eden bilgi yanlışları da tashih edilmiştir. Ardından, daha evvel bilinmeyen ve İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi’nde kayıtlı, müellifi ve ne zaman yazıldığı meçhul mensur bir esmâü’l-hüsnâ şerhinin tanıtımı ve Arap harflerinden Latin alfabesine transkripsiyonlu aktarımı yapılarak tür literatürüne katkı sağlanmıştır.

AtıfOpenAlex1·TR Dizin2

İncele

Kayaokay, Ilyas

Klâsik Türk edebiyatında sayısı yüzü aşkın mevlid türündeeser mevcuttur. Bu eserlerden biri de ne zaman yazıldığı ve mü-ellifinin kim olduğu yeterince bilinmeyen, 17. veya 18. asırdayaşadığını düşündüğümüz Enverî-i Erzincânî’nin Mevlûd-iŞerîf’idir. Bu makalede, kaynaklarda adı geçmesine rağmen in-celenip neşredilmeyen bu metnin, Çorum Hasan Paşa YazmaEser Kütüphanesi’nde bulunan iki nüshasından hareketle tanı-tılması böylece edebiyat tarihindeki yerini alması hedeflen-miştir. Enverî’nin Sünbül-i Gülzâr-ı Kelâm-ı Kadîm şeklindeözel bir başlıkla adlandırdığı 141 beyitlik bu mevlidi, kasidenazım şekliyle yazılması, vezni, girişinde Farsça tevhid veveladet bölümüne doğrudan fahriye ile başlaması gibi bazı şekilözellikleriyle yüzlerce mevlid içerisinde ayrı bir konuma sahip,geleneğe aykırı, ilginç bir metindir. Çalışmada eser ve müellifihakkında bilgi verildikten sonra metnin transkiripsiyonluaktarımı yapılacak ve manzumenin mevlid geleneği içerisindekideğeri ortaya konulacaktır.

AtıfTR Dizin1

İncele