Araştırmacılar(3)

• Kaval, Yılmaz
• Kayaokay, İlyas
• Korkut, Gizem

• MakaleYalnız künye2026Scopus SJRQ2/r/munzur/1052
  From Material to Meaning: The Sensory and Conceptual Life of Silk in Turkish

  Korkut, Gizem; Bayraktar Erten, Nesrin

  This article examines silk as a meaning-generating material in Turkish, where sensory, material, and cultural dimensions intersect. Rather than treating silk as a mere lexical item, it approaches ipek as a semantic and conceptual field shaped by the sensory properties of textile materiality. Drawing on lexical, historical, and semantic evidence, the study shows that ipek refers not only to a fiber but also to qualities such as softness, brightness, delicacy, and visual appeal. These qualities enable the term to extend beyond its literal meaning into broader domains, including the body, plants, animals, objects, technical terminology, and place names. Expressions like “silk hair” and “silk skin” demonstrate how silk functions as a medium for articulating embodied perception and aesthetic value. The article argues that ipek holds a distinctive position in Turkish as both a material substance and a cultural signifier. By tracing the semantic and conceptual range of ipek, the study contributes to textile studies by showing how cloth persists in language as a carrier of sensory memory, bodily imagination, and cultural meaning, offering a linguistic and cultural perspective within material and visual culture.

  İncele
• MakaleYalnız künye2026Scopus SJRQ1/r/munzur/755
  Sufi thought in the diwan of the French Christian poet Charles Vernay

  Kayaokay, İlyas

  This article examines how the French Christian poet Charles Vernay (1842–1866) engaged with Ottoman Sufi poetic discourse in his Divan-ı Verne (1858), a collection of poems written in Ottoman Turkish and Persian. While openly preserving his Christian identity, Vernay frequently employs key Sufi concepts, including ‘tevhid’ (divine unity), ‘aşk-ı hakiki’ (mystical love), ‘irfan’ (gnosis), ‘hakikat’ (truth) and the ‘tarik’ (spiritual path). Through a close textual analysis of selected poems, this study explores the relationship between Vernay’s Christian identity and the Sufi vocabulary that shapes his poetic imagination. The findings demonstrate that Vernay’s use of Sufi terminology extends beyond conventional imitation of classical Ottoman poetry. He employs these concepts to articulate his own spiritual worldview while simultaneously referring to the Bible, Jesus Christ and the doctrine of the Trinity. Although Vernay adopts the metaphysical language of Ottoman Sufism, he does not reproduce its Prophet Muhammad-centred framework. Instead, he reinterprets Sufi concepts within a Christian religious horizon and constructs a spiritual discourse shaped by unity, love, truth and faith. Divan-ı Verne thus reveals how Ottoman Sufi poetic language could be appropriated across religious boundaries and provides new insight into intercultural literary exchange in the nineteenth-century Ottoman world.

  İncele
• MakaleAçık Erişim2025/r/munzur/5931
  Dede Korkut Anlatılarında Soy Bozulması Motifi: Oğuz Tepegözü Örneği

  Kaval, Yılmaz

  Doğayı, evreni, Tanrı’yı ve kendini anlama ve anlamlandırma arayışında, insanlara uzun bir süre boyunca rehberlik eden mitik anlatılar, bilinmez bir dünyanın gizemini çözen şifreler niteliğindedir. Mitik anlatıların en çarpıcı içeriklerinden biri de insan ve göğe ait olağanüstü türler arasındaki ilişkilerin getirdiği soy (gen) saflığının bozulması ve bunun sonucunda oluşan varlıklar ile bunun dehşet verici sonuçlarıdır. Uyumlu olmayan genlerin birbirine karışması ile insanın yaşam alanına uygun olmayan tür ve varlıkların ortaya çıkmasına dair anlatılar kutsal kitaplarda ve çeşitli milletlerin mitlerinde yer almaktadır. Dünyanın farklı toplumlarının kültür ve inanç dünyasında dikkat çeken bu anlatının benzeri, Türk kültüründe de yer almaktadır. Türk edebiyatının en önemli eserlerinden biri olan Dede Korkut hikâyeleri bu anlamda bize değerli bir örnek vermektedir. Söz konusu hikâyelerde yer alan “Basat’ın Depegözi Öldürdüği Boy” başlıklı anlatıda, göksel varlıklardan peri kızı ile Oğuzların çobanının ilişkisi sonucunda doğan “Tepegöz” adında bir ara türden bahsedilir. Söz konusu anlatıda, genetik olarak uyumsuz bu iki türe ait genlerin birleşmesi sonucu doğan Tepegöz’ün insanlara çok büyük eziyetler çektirdiği, onların yaşam kaynaklarını tüketip ardından insanlarla beslenen bir yamyama dönüştüğüne dair çarpıcı bilgilere yer verilir.

  İncele
• MakaleAçık Erişim2024/r/munzur/6272
  Halk kültüründe demonik varlıklara tunceli’den bir örnek: mılaketler

  Kaval, Yılmaz

  İnsan zihnine kodlanmış duygulardan biri olan korku, evrensel bir duygu olarak kabul edilir. Bu duygu, insanoğlunun yaşadığı coğrafyanın yanında benimsediği inanışlar etrafında da şekillenerek gelişir. Korku duygusu, ilk çağlardan itibaren atalarımızın sözlü anlatılarında, ritüellerinde yer edinerek kültürel bir öge hâline gelmiştir. Geçmişten günümüze kadar çeşitli vasıtalarla aktarılan bu duygunun demonik varlık olarak adlandırılan doğaüstü güçleri tasarladığı düşünülmektedir. Bu varlıklar, genelde “cin” anlayışı etrafında değerlendirilen ancak daha derin mitik, teolojik, psikolojik ve sosyolojik bağları olan inanışların ürünleridir. Korku düşüncesi etrafında şekillenen demonik varlık anlayışına dünyanın her yerinde tesadüf edildiği gibi zengin bir inanç ve kültür hazinesine sahip olan Anadolu’da da çeşitli unsurlara bağlı olarak gelişmiş bir demonik varlık inancı mevcuttur. Anadolu’nun kültür ekolojisinde bu varlıklara yönelik zengin bakiyelerin görüldüğü yörelerden biri Tunceli ilidir. Tunceli ilinde halkın büyük çoğunluğu Alevi inancına mensup olduğu için yöre kültürü, büyük oranda bu inanç etrafında şekillenmiştir. Tunceli’de bu inanç etrafında şekillenmiş ve çoğunlukla çeşitli ritüeller ile kontrol edilebilen bir demonik varlık anlayışı mevcuttur. Yörede çok yaygın olan bu anlayış, sözlü anlatılar ve törensel icralar şeklinde aktarılmaktadır. Demonik varlıklara yönelik inanışlar, daha çok yörede bilinen ismi ile “Mılaket” anlayışı etrafında şekillenmiştir. “Mılaket” olarak adlandırılan bu varlıkların cin taifesinden varlıklar olduğuna inanılır. Yörenin kültür ve inanç dünyasının odak noktasında olan bu demonik varlıklara yönelik zengin bir sözlü anlatı geleneği mevcuttur. Sözlü anlatıların yanında bu varlıkların şerrinden korunmak için çeşitli ritüeller de uygulanmaktadır. Tunceli’de halk arasında yapılan ritüellerin tamamı bu varlıkların kendilerine musallat olmasını engellemek içindir. “Mılaket” inancının yanında şeytana dair inanışlar da geliştiren yöre halkı, “Mılaket” ve şeytan kategorisine girmeyen ancak ahiret âleminde yaşayan, korkutucu demonik özellikler taşıyan varlıklara da inanmaktadır. Yörede bu varlıklara yönelik var olan söylenceler ve inanışlar, yöre insanının bilinmezlik ve kaos karşısında geliştirdiği derin korkuların tezahürüdür. Yöre folklor ve inancına yansıyan bu inanışlar, özelde Tunceli’ye ait olsa da genelde insanlığın ortak korku ve kaygılarıdır. Bu çalışmada Tunceli halk kültürü ve inanış sistemleri bağlamında zengin görünümüyle dikkat çeken Mılaketler, çeşitli başlıklar altında incelenmiştir. Böylece çalışma aracılığıyla söz konusu korku folkloru ögeleri olan demonik varlıkların kayıt altına alınması ve bütüncül bir şekilde incelenerek alana katkı sağlanması hedeflenmiştir.

  İncele
• MakaleAçık Erişim2024Scopus SJRQ3/r/munzur/1558
  Narcissistic Character Analysis in Nardaniye Hanım Tale; [Nardaniye Hanım Masalında Narsisistik Karakter Analizi]

  Kaval, Yılmaz

  Since the earliest times in history, human beings have had the opportunity to express themselves by synthesizing the world of imagination and reality through folk narratives. Fairy tales hold an important place among these narratives. Besides providing valuable insights into the cultural memory of their originating societies, fairy tales offer a window into the psychological layers of those societies. The actions of fairy tale heroes within the narrative grant us access to their inner worlds, unconscious thoughts, and characteristics, thereby enriching our understanding of them. In this regard, one recurring personality type among fairy tale characters is the narcissistic personality. The narcissistic (self-loving) pattern involves seeing oneself as superior to others, often accompanied by an inflated ego. When examining the tale of Nardaniye Hanım, compiled by Pertev Naili Boratav, from a psychoanalytical perspective, one can observe the representation of narcissistic traits in the stepmother character. In this study, in the context of Psychoanalytic folklore theory and fairy tale genre, I analyzed the narcissistic character of the stepmother character in the fairy tale of Nardaniye Hanım. In the tale, the stepmother, who obsesses over her own appearance, is depicted as dependent on external praise. When her expectations are not met, her magnificent ego gives way to a darker personality, leading her to negatively impact the lives of other characters and commit various evil deeds against them.

  AtıfOpenAlex2·TR Dizin1

  İncele
• MakaleAçık Erişim2023/r/munzur/5741
  Hâfız Sâlih’in Mensur Kırk Hadis Tercümesi

  Kayaokay, Ilyas

  Edebiyatımızda manzum, mensur yahut ikisi karışık yüzlerce kırk hadis tercümesi türünde eser vardır. Bunlardan manzum olanlar üzerinde çalışmalar yoğunlaşmış olup mensur hadis tercüme ve şerhleri ilgisiz kalmıştır. Bu makalede, mensur kırk hadis tercümesi geleneğine dikkat çekilerek daha evvel literatürde adı zikredilmeyen yeni bir mensur kırk hadis tercümesinin tanıtımı yapılmıştır. Söz konusu tercüme, Hâfız Sâlih b. Süleyman adında, 18. asırda yaşadığı tespit edilen bir mütercime aittir. Eserin bulabildiğimiz yegâne nüshası, Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih koleksiyonunda, 05430-003 yer numarasıyla kayıtlı 125 varaklık bir mecmua içerisinde 41b-74b yaprakları arasında yer almaktadır. Tam adı; Hāẕā Kitāb-ı Ḥadīs-i Resūlu’llāh ‘Aleyhi’s-selām olan eserde, 11’i sahih olmak üzere seçilen kırk hadis; iki, üç satır hâlinde tercüme edilmiştir. Makalede, Hâfız Sâlih’in kim olduğu hakkında bilgi verildikten sonra mezkûr eserinin şekil ve muhteva hususiyetleri ortaya konulmuştur. Hadis tercümesinin Arap harflerinden Latin alfabesine transkripsiyonu yapılarak Hâfız Sâlih’in ve edebiyat ile hadis gibi müteaddid ilim dallarını yakından ilgilendiren eserinin, literatürde yerini alması hedeflenmiştir.

  İncele
• MakaleAçık Erişim2022/r/munzur/6555
  Unpublished verse Uşşâki Silsile-names of Sheikh Süleyman Rüşdi from Karacasu

  Kayaokay, Ilyas

  In general, verse silsile-names are texts in which the sheikhs of a sect are told in at least one couplet, in order of ratification. In our literature, this tradition has found popularity especially among Halveti poets. The subject of this study is two verse sect silsile-names in which the sheikhs of the Uşşâkî sect, which is another branch of Halvetism, are listed. These two poetic Uşşâkî silsile-names, which had been overlooked before, belong to Yemez-zâde Süleyman Rüşdî (1770-1834), one of the sheikhs of the aforementioned order in the Aydın region. The reason why these silsile-names are not known until today; This is due to the fact that the poet's diwan was published based on a single copy and other copies were not taken into account. In the two copies of Rüşdî’s Dîvân, which were found in the Ankara National Library and the Istanbul University Rare Works Library, it was understood that the poet had two more silsile-names. In Rüşdîs two odes with long aruz patterns and without redifs, a chronological list of 44 sheikhs in total, ranging from the Hz. Prophet to himself, is given. In our article, after giving information about silsile-name, Uşşâkî silsile-names and Rüşdî, the form and content of two silsile-names will be analyzed. Then, transcription of the texts from Arabic letters to Latin alphabet will be made and facsimiles will be included. It is expected that the unearthing of these two new texts will contribute to the genre literature and new studies on Rüşdî.

  AtıfOpenAlex1

  İncele
• MakaleAçık Erişim2022/r/munzur/5859
  Klâsik Türk edebiyatında Esmâü’l-Hüsnâ şerhleri ve müellifi bilinmeyen mensur bir örneği

  Kayaokay, Ilyas

  Esmâü’l-hüsnâ tabiri, kültür ve inancımızda özel bir ad olarak Allah’ın doksan dokuz ismini kapsamaktadır. Kur’ân’da dört âyette de vurgulandığı üzere şüphesiz en güzel isimler onundur. Arap, Fars ve Türk-İslam edebiyatında, Allah’ın doksan dokuz ism-i şerîfinin manalarının izah edildiği, onları sayıp ezberlemenin meziyet ve değerlerinden söz eden manzum yahut mensur şekilde tertip edilmiş esmâü’l-hüsnâ şerhleri vardır. Türk edebiyatındaki esmâü’l-hüsnâ şerhleri tevhid ve münâcâtlardan sonra Allah’ı konu edinen en önemli edebî tür olup dört şekilde karşımıza çıkar. Bunlar; isimleri yalnızca sayıp sıralayanlar, şerh edenler, muamma ve havass türündedir. Bu makalede, genel olarak esmâü’l-hüsnâlar hakkında bilgi verildikten sonra Türk edebiyatında tespit edilebilen bu türdeki manzum ve mensur eserlerin kronolojik listesi verilerek kısaca tanıtımı yapılmıştır. Bu sayede türle alakalı yıllardır tekrar eden bilgi yanlışları da tashih edilmiştir. Ardından, daha evvel bilinmeyen ve İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi’nde kayıtlı, müellifi ve ne zaman yazıldığı meçhul mensur bir esmâü’l-hüsnâ şerhinin tanıtımı ve Arap harflerinden Latin alfabesine transkripsiyonlu aktarımı yapılarak tür literatürüne katkı sağlanmıştır.

  AtıfOpenAlex1·TR Dizin2

  İncele
• MakaleAçık Erişim2021/r/munzur/6637
  Bread Names in Dîvânu Lugâti't-Turk

  Korkut, Gizem

  In this study; It was aimed to examine the bread names in Dîvânu Lugâti't-Turk. In the introduction part of the study, studies on bread and bread in Turkish culture were mentioned. The seventh edition of Besim Atalay, who first translated Dîvânu Lugâti't-Turk in Latin letters, was published in 2018 by the Turkish Language Association, and was scanned to determine bread names. Atalay has been given as lexical entry; The publication of Ahmet Bican Ercilasun and Ziyat Akkoyunlu, Robert Dankoff and James Kelly is listed. The detected 26 bread vocabularies were witnessed by looking in the origin information dictionaries, the Screening Dictionary, the Compilation Dictionary and the Turkish Dictionary. Words that differ phonologically were examined. The morphological examination of the words derived in terms of structure has been done. Bread was evaluated according to its cooking method, consumption style and preparation method. The mean change in Turkey in the Turkish and mouth and similarities have been identified. The ways of formation of the words were examined and it was determined that the majority of them consisted of a single word. It has been determined that a word is formed as compound word group. It has been determined that 7 words consisting of word groups are formed as adjective groups. In the naming of the words, the effect of the way it is cooked, the place where it is cooked and the shape of the bread on naming are examined.

  AtıfOpenAlex2·TR Dizin4

  İncele
• MakaleAçık Erişim2021/r/munzur/6587
  The Use of sX Suffix in Turkish Dictionary and A Diachronic Overview

  Korkut, Gizem

  In this study; the + sXg suffix used in the historical periods of Turkish and the + sX suffix with \rits use in today's Turkish have been witnessed in grammar books. It has been determined that \rthe suffix in Old Turkish is mostly used to mean similarity. The oldest form of the crop is + \rsIġ and + çIġ and it has been seen that it came in this form until Karahanlı Turkish. There are \rsome changes in the annex since the Harezm period. In the Harezm period + sI; In the \rKipchak period + sI and + sIy; + SI in Chagatai; It has been determined that it is used as + sI in \rOld Anatolian Turkish. Additional; With the fall of the last voice, it became + sI, reached \rtoday’s Turkish and became + sX as a result of its famous harmony in Turkey Turkish. The \releventh edition Turkish Dictionary is used for the forms of Ekin in Turkey Turkish. The function of the suffix in word derivation has been determined by means of the words \rwitnessed in the Turkish Dictionary. Based on the detected words, the suffix + sX according to \rthe meaning it attributes to the Turkish word; It is classified under three headings in terms of \rhaving similarity expressions, creating terms and team names. It has been detected that this \rsuffix derives 120 words in the sense of similarity. Plant, case, gender, gemstone, literature, \rentertainment, goods, geometric shapes, sky, animal, mineral, fruit and vegetables, organ, \rcolor, art, cereal, flavor, construction and building materials, and food are listed under the \rname of title 19. This suffix has been used in 6 different fields to derive the term 6 anatomy, 5 \rplant science, astronomy 3, linguistics 3, biology, diplomacy and medicine 1. This suffix has \rbeen observed to be used to name 4 animal teams: marine animal team, general animal team, \rparasite and bird team.

  İncele