Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
- Alataş, Mevlüt(34)
- Serdar, Osman(33)
- Utku, Anıl(21)
- Batan, Nevzat(20)
- Dal, Murat(19)
- Kutlu, Banu(19)
- Paksoy, Mehmet Yavuz(17)
- Benzer, Fulya(15)
- Ezer, Tülay(15)
- Altı, Aziz(14)
- Dal, Nursel Alp(14)
- Karatay, Gülnaz(14)
- Kutluyer Kocabaş, Filiz(14)
- İlhan, Aziz(14)
- Aydin, Rahmi(13)
- Yüksel, Fahrettın(13)
- Zengin, Ersoy(13)
- Aksu, Önder(12)
- Aslan, Alper(12)
- Gürarslan Baş, Nazan(12)
- Ozcan, Ebru Ifakat(12)
- Cuşa, Hasan(11)
- Demirol, Ferhat(11)
- Etli, Serkan(11)
- Gökcan, Özkan(11)
- Kocabaş, Mehmet(11)
- Sarı, Sacit(11)
- Sertel, Savaş(11)
- Yucesan, Melih(11)
- Erata, Hüseyin(10)
- Işık, Erdem(10)
- Kahraman, Gökhan(10)
- Kuzgun, Nermin Karaton(10)
- Topal, Murat(10)
- Şentürk, Gamze(10)
- Acun, Serdar(9)
- Akgül, Melek(9)
- Danabaş, Durali(9)
- Erguven, Gokhan Onder(9)
- Koç, Ali(9)
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2026Effect of Temperature on the Fracture Characteristics of Hot Mix Asphalt Mixtures Using the Semi-Circular Bend (SCB) Test
Ince, Ragip; Furtana, Beyza; Yılmaz, Mehmet
This study investigates the temperature-dependent fracture behavior of hot mix asphalt using the Semi-Circular Bend (SCB) test and nonlinear fracture mechanics principles. SCB specimens prepared from gyratory-compacted mixtures were notched at three depths and tested at four different temperatures (23 °C, 0 °C, -11 °C, and -22 °C). The Two-Parameter Model (TPM), the compliance approach, and the J-integral method were employed to determine nonlinear fracture parameters, including fracture toughness, effective crack length, elastic modulus, and critical crack tip opening displacement (CTODc). Load CMOD curves were analyzed to determine elastic modulus from initial compliance values, while nonlinear fracture toughness was calculated based on equivalent crack length at peak load. Results showed that temperature is the most dominant variable influencing fracture behavior, explaining more than 75% of the observed variation. As the temperature decreased, the elastic modulus and fracture toughness significantly increased, indicating stiff and brittle behavior, whereas higher temperatures led to increased CTODc and more ductile fracture characteristics. The findings demonstrate that nonlinear fracture mechanics and TPM provide reliable and physically meaningful fracture characterization for asphalt mixtures. The outcomes highlight the importance of temperature in pavement fracture performance and confirm that nonlinear fracture approaches are useful tools for performance-based asphalt pavement design, particularly in cold climate regions susceptible to thermal cracking.
- MakaleAçık Erişim2026Tek Ebeveynli Ailede Kadın Olmak: Güçlükler, Başa Etme Stratejileri, İhtiyaç ve Beklentiler
Akgül, Ceylan Sülü
Bu çalışma; tek ebeveynli ailede yaşayan kadınların yaşadığı güçlükler, baş etme stratejileri, ihtiyaç ve beklentilerini incelemek amacıyla kaleme alınmıştır. Kadının ve çocuğun güçlenmesinin aileyi ve toplumu güçlendireceği anlayışıyla, sosyal hizmetlere yönelik politika önerilerinin sunulması da diğer amaçlar arasında yer almaktadır. Nitel araştırma yöntemiyle kaleme alınan çalışma üç ana temaya ayrılarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular MAXQDA 2024 programı kullanılarak betimsel analizler yoluyla deşifre edilmiştir. Tunceli ili sınırları içerinde yaşayan 10 kadın çalışmanın örneklem grubunu oluşturmuştur. Buna göre hem çocuğun bakımını hem evin geçimini üstlenen kadınların ekonomik, psikolojik ve sosyal açıdan çok yönlü zorluklar yaşadığı tespit edilmiştir. Katılımcıların baş etme sürecinde çocuklarının varlığı, kişisel motivasyonları ve sosyal destek ağlarının önemli rol oynadığı görülmüştür. Kadınlar başta çocuklarının bakımı için uygun destek koşulları sağlandığında istihdam hayatına katılma ve ekonomik bağımsızlığını sağlama konusunda oldukça istekli olmakta bu minvalde çeşitli beklenti ve önerilerini paylaşmaktadır.
AtıfOpenAlex1
İncele - MakaleAçık Erişim2026The Impact of Informal Employment on Macro Variables in Türkiye: An Empirical Analysis
Pehlivan, Ceren
Informal employment has a wide-ranging economic impact. In terms of economic implications, it can affect growth, labor force participation, inflation, and taxation. In Türkiye, informal employment, which has been frequently researched in the economy especially after 1990, continues to maintain its importance. The fact that the effectiveness of informal employment continues makes the subject worth researching. In this study, the impact of informal employment on macroeconomic indicators in Turkey was investigated. The study's methodology included time series analyses spanning the years 1993 to 2024. In the study with informal employment as the dependent variable, macroeconomic factors such as inflation, growth, current account deficit, and unemployment were represented. Descriptive statistics of the variables were provided initially in the study, and their stationarity was then assessed using the unit root test. The long-term link between variables that were stationary at the same level was ascertained using the cointegration test. The FMOLS test was used to examine how the variables affected the dependent variable. Lastly, the study's causality test was used to ascertain the direction of the variables' effects on one another. The findings showed that during the studied period, informal employment in Turkey had an impact on macro factors.
- MakaleYalnız künye2026Investigation of flow design and deflector plate effect in air cooled battery pack at different discharge rates
Tuğan, Volkan; Yardımcı, Uğurcan
In this study, the effect of different flow designs and the use of deflector plates on the thermal performance of an air cooled battery pack was investigated using the CFD method. Model A, which has a conventional single inlet flow structures, was compared with Model B, which employs dual inlets and deflector plates. In both models, 24 cylindrical 18650 lithium-ion battery cells were used, and the inlet and outlet surface areas of the battery pack were designed to be equal. Analyses performed at 3C and 4C discharge rates showed that the dual inlet flow structure and deflector plates significantly improved the cooling efficiency of the battery pack. At a 3C discharge rate, the maximum battery temperature and maximum temperature difference obtained with Model B were 1.87 K and 1.08 K lower, respectively, compared to Model A. At a 4C discharge rate, this improvement became even more pronounced, with the maximum battery temperature reduced by 2.49 K and the maximum temperature difference decreased by 1.44 K. Examination of the temperature contours revealed that, in Model A, heat accumulation occurred particularly in the rear regions, whereas Model B achieved a more homogeneous temperature distribution.
- MakaleAçık Erişim2026THE IMPACT of ESG on BRAND TRUST, BRAND LOYALTY, and BRAND IMAGE in THE CONTEXT OF SUSTAINABILITY
Cevher, Muhammed Fatih; Gülter, Erkan
This study aims to reveal the impact of ESG on the concepts of brand image, brand trust, and brand loyalty. In addition, the study aims to reveal the mediating roles of brand image, and brand trust in the impact of ESG on brand loyalty. To achieve this goal, a survey was conducted with 322 consumers in Türkiye. Statistical analysis programs SmartPLS3 and SPSS24 were used to analyze the data obtained from the surveys. The results of the analysis revealed that ESG has a statistically significant and positive effect on brand image, brand trust and brand loyalty. Additionally, it was found that brand image and brand trust do not act as independent mediators in ESG’s effect on brand loyalty but rather act together and sequentially as mediators in ESG’s effect on brand loyalty. In addition, this study highlights the growing awareness of ESG issues in both theoretical and practical applications. In addition to increasing consumer awareness, it has been observed that brands also attach importance to ESG practices in order to gain a sustainable competitive advantage.
- MakaleAçık Erişim2026The New Dynamic of Global Competition: The Technological Utilization of Rare Earth Elements and Their Impact on International Relations
Durmuş, İrfan; Tam, Gürkan
Aim: This study aims to analyze the technological utilization, global reserve distribution, and production structures of rare earth elements (REEs), as well as the structural concentration and vulnerability of their supply chains, and to evaluate their implications for international relations, geopolitical power dynamics, and economic dependency. The study examines the strategic consequences of China’s dominance in global REE production and processing and develops policy recommendations regarding Türkiye’s potential integration into global value chains. Method: The research is designed as a secondary-data-based study employing a structured descriptive and comparative content analysis. Quantitative and qualitative datasets obtained from internationally recognized institutions, including the International Energy Agency (IEA), the U.S. Geological Survey (USGS), European Commission reports, and relevant national authorities, were systematically analyzed to assess reserve distribution, production concentration, and sectoral utilization patterns. Results: The findings demonstrate that REEs have evolved beyond their role as industrial raw materials and have become strategic instruments of global power projection. The high concentration of global production and processing capacity in China generates significant supply security risks and structural economic dependencies for advanced economies. While Türkiye’s declared reserve potential in Beylikova represents a substantial strategic opportunity, limitations in domestic processing capacity and high value-added manufacturing constitute major structural challenges. Conclusion: REEs have emerged as strategic commodities at the center of twenty-first-century geoeconomic competition, particularly in the contexts of energy transition, defense industries, and digital technologies. Ensuring sustainable supply security requires not only reserve diversification but also the development of refining capabilities, recycling technologies, and multilateral cooperation mechanisms. Türkiye’s ability to position itself as a reliable actor in global REE markets depends on the formulation of an integrated national strategy. Originality: This study contributes to the literature by approaching REEs through an interdisciplinary framework that integrates technological, geoeconomic, and international relations perspectives, thereby moving beyond purely geological or technical analyses.
- MakaleAçık Erişim2026Sosyal Hizmet Bölümü Öğrencilerinin Mesleki Beklenti, Kaygı ve Başa Çıkma Stratejilerinin İncelenmesi
Akgül, Ceylan Sülü
Bu çalışmada sosyal hizmet öğrencilerinin mesleki beklenti ve kaygıları ile başa çıkma startejileri incelenmiştir. Bulgular nitel araştırma deseni kapsamında dört ana ve her bir ana temaya bağlı üç alt tema olarak yapılandırılmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA 2024 programı kullanılarak deşifre edilmiş ve betimsel analiz yapılmıştır. Buna göre katılımcılar, toplumda daha dezavantajlı gördükleri bireylerle (kadın, çocuk gibi) mesleki etik ilke ve değerler doğrultusunda hareket ederek, hem mesleki hem de bireysel doyum yaşamak, hem de toplumsal değişim sağlamak arzusuyla çalışmak istemektedirler. Bölümlerini ve alanlarını sevmelerine rağmen iş bulamama veya atanmama, meslekte yetersiz kalma, mesleğin toplumsal görünürlüğünün zayıflığı ve istihdam güvencesinin olmaması gibi endişeleri bulunmaktadır. Bu endişeler öğrencilerde bireysel başa çıkma yöntemlerinin gelişmesine neden olabilmektedir. Öğrencilerin üniversitede aldıkları eğitim bu endişeler ile başa çıkma, psikolojik destek alma ve geleceğe umutla bakma açısından bireysel ve mesleki gelişimlerine katkı sağlamaktadır.
- MakaleAçık Erişim2026Obtaining Natural Dye from Oak Tree and Examination of Dyeing Properties According to Different Methods
Fırat, Tülay
This study investigates the dyeing performance of a natural dye extracted from the branches and leaves of the oak tree (soredar) on muslin fabric. The plant materials were soaked in water for 24 h and subsequently boiled to obtain the dye extract. Dyeing experiments were conducted using conventional dyeing methods with and without mordanting. Copper sulphate, iron sulphate, and potassium dichromate were used as mordants to evaluate their influence on the dyeing behavior of the fabric. The color properties of the dyed samples were determined using spectrophotometric measurements based on the CIELab color system, and color strength (K/S) values were calculated using the Kubelka–Munk equation. In addition, the durability of the dyed fabrics was assessed through washing, rubbing, and light fastness tests according to relevant ISO standards. The results revealed that the type of mordant significantly affected both color strength and fastness performance. Among the tested mordants, copper sulphate produced the highest color strength, while iron sulphate also improved dye uptake compared with the non-mordanted sample. Overall, the findings demonstrate that oak-derived natural dye can be effectively applied to muslin fabric and that mordanting plays a crucial role in enhancing the color depth and durability of natural dyeing processes.
- MakaleAçık Erişim2026Çoruh (Artvin) Halkevleri ve Halkodaları (1936-1951)
Zengin, Ersoy
Makale, Cumhuriyet Halk Fırkası tarafından 1930’lu yıllarda kurulan halkevleri ve halkodalarının Artvin (Çoruh) örneği üzerinden incelenmesini konu almaktadır. Ulus-devlet inşası sürecinde toplumu dönüştüren başlıca aracın halkevleri ve halkodaları olduğu düşünüldüğünde Artvin (Çoruh) Halkevleri ve Halkodalarının faaliyetlerini ortaya koyan bir çalışmanın olmaması Artvin tarihi için bir eksiklik olarak karşımıza çıkmaktadır. 1936 yılında açılan Artvin Halkevi, Cumhuriyet devrimlerinin halka benimsetilmesi, eğitim ve kültür faaliyetlerinin yaygınlaştırılması amacıyla faaliyet göstermiştir. Başlangıçta yedi, ilerleyen yıllarda dokuz şube hâlinde örgütlenen Halkevi; dil-edebiyat, köycülük, spor, temsil, güzel sanatlar, sosyal yardım, halk dershaneleri, kütüphane, tarih ve müze gibi alanlarda önemli çalışmalar yürütmüştür. Artvin Halkevi, yerel basın, müzik, tiyatro ve spor etkinlikleriyle bölge halkının kültürel hayatını canlandırmış; aynı zamanda halkın eğitimine ve toplumsal bütünleşmesine katkıda bulunmuştur. 1937’de açılan Hopa Halkevi ve 1940 yılından itibaren Borçka, Şavşat ve Viçe’de (Fındıklı) açılan halkodaları, kırsal kesimlere kültür hizmeti götürmüştür. II. Dünya Savaşı koşulları ve mali yetersizlikler faaliyetleri sınırlasa da Halkevleri dönemin en etkin toplumsal örgütlenme araçlarından biri olmaya devam etmiştir. 1944 yılında nüfusu bini aşan nahiye ve köylerde 48 yeni halkodası açılmasına karar verilmiştir. Yeni yapılacak olan halkodalarının inşası büyük bir maliyet gerektirmiş, inşa masraflarının bir kısmını CHP Genel Sekreterliği, kalan kısmını da halkodasının yapılacağı yerin halkı üstlenmiştir. Bazı yerler hızlıca halkodalarını inşa edebilmişken bazı yerlerde maddi imkansızlıklardan dolayı inşa faaliyetleri yıllarca sürmüştür. 1945 sonrasında çok partili hayata geçişle birlikte halkevlerinin işlevi siyasallaşmış, Demokrat Parti’nin iktidara gelmesiyle de faaliyetleri sonlandırılmıştır. Artvin Halkevi binası 1952’de ilkokula dönüştürülerek halkevleri dönemi resmen sona ermiştir.
AtıfOpenAlex2TR Dizin1İncele - MakaleAçık Erişim2026Kriz süreçlerinde kurumsal itibarın korunması ve yönetimi
Atmaca, Yıldız; Boyali, Handan
Kamu kurumları, kriz dönemlerinde toplumsal güveni koruma ve sürdürülebilir itibarı sağlama sorumluluğuna sahiptir. Kriz dönemleri, kamu kurumlarının toplumsal güveni sürdürme kapasitesinin en çok sınandığı zamanlardır. Bu çalışmanın amacı, kamu kurumlarının kriz süreçlerinde kurumsal itibarı nasıl koruduğu ve yönettiği üzerine bir analiz gerçekleştirmektir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılmış ve elde edilen veriler değerlendirmeye alınmıştır. Bu yönüyle çalışma literatüre katkı sunma potansiyeli taşımaktadır. Değerlendirme sonucunda ise şeffaf, hesap verebilir ve katılımcı yönetim anlayışının kurumsal itibarı güçlendirdiği, kriz süreçlerinde kurumsal itibarın sürdürülebilirliğinin, etkili yönetişim ve stratejik iletişim uygulamalarıyla doğrudan ilişkili olduğu anlaşılmıştır.
- MakaleAçık Erişim2026Dikkat Tabanlı Görsel–İşitsel Akış Füzyonu ile Sahne Sınıflandırma
Çelik, Yusuf
Bu çalışmada, sahne sınıflandırma görevlerinde görsel ve işitsel verilerin birlikte kullanılmasına yönelik, Gated Cross-Modal Attention Fusion Network (GCM-AFN) adı verilen çok modlu bir derin öğrenme mimarisi önerilmektedir. Önerilen yapıda, görsel akıştan EfficientNetV2 omurgası kullanılarak derin özellikler çıkarılırken, işitsel akışta MFCC tabanlı zaman-frekans temsilleri kullanılmaktadır. Her iki akıştan elde edilen özellik temsilleri, kapılı dikkat mekanizması aracılığıyla birleştirilmektedir. Model, çok kipli bilgilerin etkin biçimde bir araya getirilmesini sağlamak amacıyla yardımcı akış çıktıları ve dikkat tabanlı bir füzyon stratejisi içermektedir. Çapraz doğrulamaya dayalı deneysel sonuçlar, önerilen yaklaşımın tek akışlı modeller ve geleneksel füzyon yöntemlerine kıyasla daha yüksek doğruluk, daha düşük varyans ve sınıf bazında daha tutarlı bir performans sergilediğini göstermektedir. Elde edilen bulgular, dikkat tabanlı füzyonun görsel–işitsel sahne sınıflandırma görevlerinde etkili bir bilgi birleştirme yaklaşımı sunduğunu ortaya koymaktadır.
- MakaleAçık Erişim2026The Effect of Nurse-Parent Support on Coping with Anxiety, and Caregiver Burden Among Parents of Hospitalized Infants: A Cross-Sectional Study
Kaya, Ayla; Kemer, Duygu
Objective: This study aimed to evaluate the effect of nurse-parent support on coping with anxiety and caregiver burden among parents of hospitalized infants. Materials and Methods: This cross-sectional study included 214 parents of hospitalized infants from a comprehensive hospital in southern Türkiye. Data were collected between August 2023 and March 2024 using the “Nurse-Parent Support Tool,” “State Anxiety Inventory,” and “Burden Interview Scale.” The STROBE checklist was used for reporting. Results: In this study, 38.3% of the parents were 25 years of age or younger. Parents' perceptions of nurse-parent support were above average; anxiety was high, and caregiver burden was medium. Female parents with lower education levels, whose infants were seven months or older, perceived nurse-parent support as high, and had lower anxiety. In addition, caregiver burden was higher among parents aged 31 or older. There was a negative relationship between nurse-parent support and anxiety level, and a positive relationship between nurse-parent support and caregiver burden. A negative relationship was also observed between anxiety level and caregiver burden. Conclusion: Nurse-parent support was found to reduce parents' anxiety and increase caregiver burden. To improve the quality of care, pediatric nurses should consider parents’ anxiety and caregiver burden and prioritize providing appropriate support.
- MakaleAçık Erişim2026Food Literacy, Sustainable Eating Behaviors, and Healthy Eating Index in University Students
Yeşiltepe, Akgün; Haznedar, Nagihan Kırcalı; Macit, Arife
Objective: This study aims to examine the relationships among food literacy, sustainable and healthy eating behaviors, and Healthy Eating Index (HEI) scores among university students. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted with 301 volunteer university students using a structured questionnaire which included questions about general information, a sustainable and healthy eating behaviors scale (SHEB), a food literacy scale (FOODLIT), and a 24-hour dietary recall. HEI (2015) scores were calculated for all participants using 24-hour data. The statistical analysis of the data was performed using the JASP and SPSS (version 26.0) software. Results: The mean SHEB, FOODLIT, and HEI scores of the participants were 2.93±0.82, 33.13±12.55, and 41.22±11.44, respectively. A positive and significant relationship was found between FOODLIT and SHEB scores (r=0.418; p<0.05), and FOODLIT scores were found to explain 17.5% of the variance in SHEB scores (R2=0.175). In dimension analyses, environmentally safe and selection-planning skills stood out as variables associated with HEI scores, while no significant relationship was found between HEI scores and other variables. Conclusion: In conclusion, it is considered that food literacy is associated with sustainable eating behaviors, but this relationship may not directly reflect diet quality.
- MakaleAçık Erişim202619-20. yüzyıllar arası sürgün ve iskân pratiklerinde kürt toplumsal ve geleneksel aktörlerine yönelik resmî tutumlar
Çakmak, Yalçın
Osmanlı İmparatorluğu’nun aşiretlere yönelik sür- gün ve iskân siyaseti, özellikle 18. yüzyılda yaygınlaşıp, geçirdiği çeşitli dönüşümlere rağmen devletin yıkılışına kadar sürdü. Bu politika, söz konusu dönem boyunca merkezî otoritenin taşra üzerindeki denetimini güçlendir- meye yönelik bir araç olarak kullanılmıştır. II. Abdülha- mid döneminde de devam ettirilen sürgün siyaseti, büyük ölçüde hem bir denetim hem de cezalandırma açısından aşiretlerin kontrol altına alınmasını hedeflemiştir. Abdülhamid’in tahttan indirilmesinin ardından iktida- rı ele geçiren İttihat ve Terakki Cemiyeti dönemindeyse, aşiretlere yönelik sürgün ve iskân uygulamaları yeni dö- nemin siyasal tahayyülüne uygun biçimde yeniden yapı- landırıldı. İTC’nin 1913-1918 yılları arasındaki iktidarı süresince uygulamaya konulan bu politikalar, Türk milli- yetçiliği çerçevesinde daha sistematik bir karakter kazan- mıştır. Geç Osmanlı döneminde şekillenen bu yaklaşım, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılışının ardından kurulan Cumhuriyet’in erken safhalarında da zihniyet ve uygula- ma bakımından varlığını sürdürmüştür. Bu çalışmada; II. Abdülhamid’den erken Cumhuri- yet’e uzanan süreçte Kürtlerin kontrolü ve otorite karşıtı aşiretlerin tutumu kapsamında, Kürt toplumunun gele- neksel aktörlerine karşı yürütülen siyasetin ortaya konul- ması amaçlanmıştır. Bunun için de belirtilen periyotta ge- rek Osmanlı gerekse Cumhuriyet yönetimlerinin kaleme aldıkları resmî belgelerden hareketle her iki dönemde de uygulanan siyasetlerin neden ve sonuçları irdelenmiştir.
- MakaleAçık Erişim2026The September 6, 1917 Explosion at Haydarpaşa Port and Railway Station
Zengin, Ersoy; Yar, Ayşe
The study deals comprehensively with the explosion at the station and its effects on the course of the First World War. The main focus of the study, the explosion at the Haydarpaşa harbor and railway station, is examined within its historical context on the basis of archival documents and elaborated upon in the light of eyewitness accounts, memoirs, and contemporary sources. In the correspondence of Ottoman military and administrative officials, the explosion was evaluated as an accident. The Ottoman government’s characterization of the Haydarpaşa explosion as an accident during wartime is a strategic issue that deserves attention. First, by labeling the enemy’s successful sabotage at the capital’s most important logistical hub—the Haydarpaşa harbor and station—as an accident, the government sought to minimize the psychological impact that sabotage would have created. On the other hand, the ability of the Ottoman–Anatolian Railway Company to obtain compensation from insurance companies depended on the explosion being classified as an accident. Although archival records consistently treat the explosion as an accident, historical evidence suggests that the likelihood of it being sabotage is considerably higher.
- MakaleAçık Erişim2026Sentiment Analysis of Monkeypox Tweets Using a Hybrid CNN-BiGRU Based Deep Learning Model
Can, Umit
Recently, epidemics have disrupted people's lives. Following the COVID-19 pandemic, cases of monkeypox, a rare disease, began to appear worldwide. These incidents raised societal tension and anxiety. Understanding public attitudes, sentiments, and perceptions regarding the epidemic is essential for developing and implementing effective policies and countermeasures. Online social media platforms are essential venues for expressing feelings and views. In particular, Twitter provides valuable information for measuring societal sentiment. Machine learning and deep learning methods have recently been widely used in social network analysis. Deep learning models, which deliver strong performance, particularly on complex and nonlinear problems, are used in natural language processing and text mining. In this study, a Convolutional Neural Network Bidirectional Gated Recurrent Unit (CNN-BiGRU) hybrid deep learning model was developed by combining a CNN and a BiGRU and applied for the monkeypox sentiment analysis. The dataset was labeled as positive, negative, or neutral with Valence Aware Dictionary and sEntiment Reasoner (VADER). In addition, FastText and Term Frequency-Inverse Document Frequency (TF-IDF) word-embedding methods were used for feature extraction, and the performance of machine-learning and deep-learning methods was evaluated separately. As a result of the experimental studies, the FastText-CNN-BiGRU model obtained the highest results with 0.9382 accuracy, 0.9347 macro precision, 0.9367 macro recall, 0.9355 macro F-score, and 0.9875 macro ROC-AUC. The FastText-CNN model was the second most successful, achieving 0.9303 accuracy, 0.9268 macro precision, 0.9280 macro recall, 0.9271 macro F-score, and 0.9862 macro ROC-AUC. The FastText-BiGRU model was the third most successful, achieving 0.9262 accuracy, 0.9224 macro precision, 0.9255 macro recall, 9236 macro F-score, and 0.9838 macro ROC-AUC.
- MakaleAçık Erişim2026Mecmû‘a-i Bektâşîye ve Muhtelif Gülbank Adlı Yazmalar Işığında Bektaşîlik Hakkında Bazı Tespitler
Altı, Aziz
Bektaşîlik, Hacı Bektâş Velî’nin takipçileri ve ardılları olan dervişler, babalar ve abdallar aracılığıyla geniş bir sahaya sirayet etmiştir. Geniş kitleler nezdinde teveccüh gören bu tarikat hakkında bilgi veren kaynaklar bulunmaktadır. Bu kaynaklardan iki tanesi ise ele alınan çalışmanın referanslarını oluşturmuştur. Mezkûr eserler Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı kataloğunun Hacı Bektaş-ı Veli Dergâhı koleksiyonunda bulunmaktadır. XIX. yüzyılın sonlarına ait olan yazma eserlerden birisi “Mecmû‘a- i Bektâşîye” adını taşırken bir diğeri ise “Muhtelif Gülbank” adıyla envantere kaydedilmiştir. 2025 yılı itibariyle araştırmacıların istifadesine açılan mezkûr eserler tarafımızca yapılan taramalardan sonra tespit edilmiş ve Bektaşiliğin temel argümanlarını ortaya koymak adına mukayeseli bir şekilde çalışmada incelenmiştir. Bu iki temel eserden yola çıkılarak Hacı Bektâş Velî’nin hem yol hem soy zinciri, yaşadığı dönem, Bektaşîlik’teki Çelebi ve Bâbâgân yapılanması, On iki hizmet ve On iki post sahibi gibi konular izah edilmeye çalışılmıştır. Böylece Bektaşiliğin temel kaynaklarından olan iki eser daha ilgili başlıkları doğrultusunda Bektaşîlik çalışmalarına dahil edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgularla mevcut literatürdeki bilgiler mukayese edilmiş, halihazırdaki Bektaşîlik hakkındaki bilgilerle örtüşen ve örtüşmeyen hususların olduğu bu çalışmanın neticesinde vurgulanmıştır.
- MakaleAçık Erişim2026Pohlia wahlenbergii (Bryophyta)’nin Biyoaktif Potansiyeli: Antioksidan, Antidiyabetik ve Antimikrobiyal Aktiviteleri
Alataş, Mevlüt; Erdem, Belgin; Çöteli, Ebru
Briyofitler, biyolojik aktiviteleri yeterince incelenmemiş önemli bir bitki grubunu oluşturmaktadır. Yapılarındaki çok sayıda biyoaktif bileşik, onları önemli kılmaktadır. Bu çalışmada, Pohlia wahlenbergii karayosununun aseton ve metanol özütlerinin in vitro antioksidan, antidiyabetik ve antimikrobiyal aktiviteleri değerlendirilmiştir. Antioksidan aktivitenin belirlenmesinde, bu özütlerin iki farklı radikale, DPPH. ve ABTS.+'ya karşı inhibitör güçleri ölçülmüştür. Sonuçlar, standart askorbik asit sonuçlarıyla karşılaştırıldı. Ayrıca bu ekstraktların antidiyabetik aktivitesini belirlemek için, α-amilaz enzim inhibisyonu ölçüldü. Sonuçları karşılaştırmak için akarboz ilacı kullanıldı. En yüksek DPPH. ve ABTS.+ radikal temizleme aktivitesi sırasıyla 1.509 ve 1.301 mg/mL IC₅₀ değerleriyle aseton ekstraktında gözlendi. ABTS.⁺ radikal temizleme aktivitesinin daha güçlü olduğu bulundu. Antidiyabetik aktivitenin belirlenmesinde, α-amilaz enzim inhibisyonu kullanıldı ve metanol ekstraktında en yüksek seviyede olduğu görüldü (1.792 mg/mL). Ekstraktların antioksidan ve antidiyabetik aktivitelere sahip olduğu belirlendi. Ayrıca, Pohlia wahlenbergii'den elde edilen özütlerin çeşitli patojen mikroorganizmalara karşı in vitro antimikrobiyal potansiyeli değerlendirilmiştir. Sonuçlar, güçlü antifungal aktivite göstermiştir; aseton özütü, standart ilaç Flukonazol'den daha iyi performans göstererek Candida albicans'a karşı 25 mm'lik bir inhibisyon bölgesi ve 16 µg/mL'lik bir MIC sergilemiştir. Metanol özütü de geniş spektrumlu antibakteriyel etkiler göstermiş, özellikle Bacillus cereus ve Salmonella typhimurium'a karşı 20 mm'lik bir inhibisyon bölgesi göstermiştir. Pohlia wahlenbergii'nin seçici antimikrobiyal özellikleri, yeni doğal antibiyotikler ve antifungal ajanlar geliştirmek için potansiyel bir kaynak olduğunu göstermektedir.
- Derleme MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ3Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme
Peker, İskender; Ozbey, Sümeyye
Doğal ve beşerî faktörlerin bir araya gelmesiyle oluşan afetler, toplumların güvenliği, sürdürülebilir kalkınması ve yaşam kalitesi üzerinde ciddi tehditler oluşturmaktadır. Afetlerin önlenebilmesi veya etkilerinin azaltılabilmesi, toplumların ve kurumların afet direncinin artırılmasıyla doğrudan ilişkilidir. Afetlere dirençli toplumlar, afetlerle karşı karşıya kaldıklarında daha az kayıp yaşamakta, daha hızlı toparlanabilmekte ve yeniden işlevsel hale gelebilmektedir. Afetlerin etkilerinin azaltılması ve toplumsal hazırlığın artırılması amacıyla toplumsal afet direnci kavramına literatürde yer verilmiş olmasına rağmen bu kavrama ilişkin teorik çerçeve sınırlıdır. Kavramın tanımlanması, etkileyen faktörlerin belirlenmesi, hangi yöntemlerle değerlendirilebileceği açık değildir. Bu çalışma, söz konusu kavramsal boşluğu doldurmak amacıyla PRISMA yöntemi kullanılarak kapsamlı bir literatür analizi gerçekleştirmekte ve toplumsal afet direncine dair metodolojik bir çerçeve sunmaktadır. Analiz sonucunda, afetlere karşı kırılganlığın azaltılması için dirençlilikle ilişkili mevcut çalışmalar sistematik biçimde değerlendirilmiş, ayrıca bu kavramın ölçülebilmesi için kullanılabilecek bir dizi ilke ve gösterge sunulmuştur. Sonuç olarak çalışma, afetlere karşı kırılganlığı azaltmaya ve sürdürülebilir bir afet yönetimi yaklaşımı geliştirmeye katkı sunacak kavramsal ve pratik öneriler ortaya koymaktadır.
AtıfOpenAlex1İncele - Derleme MakaleAçık Erişim2026Fakir Baykurt, Talip Apaydın ve Mahmut Makal’ın Eserlerinde Köy ve Köy Enstitüsü Deneyiminin Sosyolojik Analizi
Baykan, Pinar
Bu çalışma, Köy Enstitüleri bağlamında köy ve köylü temsillerini sosyolojik bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel problematiği, enstitü kökenli yazarların köyü nasıl anlamlandırdığı ve bu temsillerin Türkiye’nin toplumsal yapısına ilişkin ne tür çıkarımlar sunduğu sorusu etrafında şekillenmektedir. Bu doğrultuda Mahmut Makal, Fakir Baykurt ve Talip Apaydın’ın eserleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, söz konusu yazarların köyü romantize etmekten uzak, gerçekçi ve eleştirel bir bakışla ele aldıklarını göstermektedir. Makal köyün yoksulluk ve geri kalmışlık içindeki görünümünü doğrudan gözleme dayalı bir biçimde ortaya koyarken, Baykurt köyü sınıfsal ilişkiler, iktidar mekanizmaları ve direniş pratikleri üzerinden değerlendirmektedir. Apaydın ise köyü modernleşme ve makineleşme süreci bağlamında ele alarak dönüşüm dinamiklerine odaklanmaktadır. Bu farklı yaklaşımlar, köyün yalnızca mekânsal bir birim değil; toplumsal eşitsizliklerin, kültürel yapıların ve değişim süreçlerinin kesiştiği dinamik bir alan olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, Köy Enstitüsü kökenli yazarların eserlerinin, Türkiye’de kırsal toplumun sosyolojik çözümlemesine önemli katkılar sunduğunu ve köy gerçekliğinin görünür kılınmasında belirleyici bir rol oynadığını ileri sürmektedir.