Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
- Serdar, Osman(12)
- Kutlu, Banu(10)
- Erguven, Gokhan Onder(8)
- Topal, Murat(6)
- Alataş, Mevlüt(5)
- Topal, E.Işıl Arslan(5)
- Yildirim, Numan(5)
- Öbek, Erdal(5)
- Aydin, Rahmi(4)
- Mutlu, Ekrem(4)
- Yildirim, Nuran Cikcikoglu(4)
- Aydın, Ayşe Nur(3)
- Batan, Nevzat(3)
- Danabaş, Durali(3)
- Erata, Hüseyin(3)
- Ezer, Tülay(3)
- Tatar, Sule(3)
- Tepe, Rıdvan(3)
- Acar, Ramazan(2)
- Aslan, Ali(2)
- Aydin, Ekrem(2)
- Bayrakdar, Cihan(2)
- Dal, Murat(2)
- Kanat, Gurdal(2)
- Kocabaş, Mehmet(2)
- Korkmaz, Volkan(2)
- Kutluyer Kocabaş, Filiz(2)
- Utku, Anıl(2)
- Çılğın, Zeynel(2)
- Akcil, Ata(1)
- Akça, Ayşe(1)
- Askin, Ali(1)
- Atıl, Süleyman(1)
- Aydin, Seyit(1)
- Aydin, Sumeyye(1)
- Aydogdu, Burcu(1)
- Ayvaz, Kartal Murat(1)
- Bayhan, Hurrem(1)
- Başaran, Erkin(1)
- Başköse, İsa(1)
Yayınlar
- Derleme MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ3Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme
Peker, İskender; Ozbey, Sümeyye
Doğal ve beşerî faktörlerin bir araya gelmesiyle oluşan afetler, toplumların güvenliği, sürdürülebilir kalkınması ve yaşam kalitesi üzerinde ciddi tehditler oluşturmaktadır. Afetlerin önlenebilmesi veya etkilerinin azaltılabilmesi, toplumların ve kurumların afet direncinin artırılmasıyla doğrudan ilişkilidir. Afetlere dirençli toplumlar, afetlerle karşı karşıya kaldıklarında daha az kayıp yaşamakta, daha hızlı toparlanabilmekte ve yeniden işlevsel hale gelebilmektedir. Afetlerin etkilerinin azaltılması ve toplumsal hazırlığın artırılması amacıyla toplumsal afet direnci kavramına literatürde yer verilmiş olmasına rağmen bu kavrama ilişkin teorik çerçeve sınırlıdır. Kavramın tanımlanması, etkileyen faktörlerin belirlenmesi, hangi yöntemlerle değerlendirilebileceği açık değildir. Bu çalışma, söz konusu kavramsal boşluğu doldurmak amacıyla PRISMA yöntemi kullanılarak kapsamlı bir literatür analizi gerçekleştirmekte ve toplumsal afet direncine dair metodolojik bir çerçeve sunmaktadır. Analiz sonucunda, afetlere karşı kırılganlığın azaltılması için dirençlilikle ilişkili mevcut çalışmalar sistematik biçimde değerlendirilmiş, ayrıca bu kavramın ölçülebilmesi için kullanılabilecek bir dizi ilke ve gösterge sunulmuştur. Sonuç olarak çalışma, afetlere karşı kırılganlığı azaltmaya ve sürdürülebilir bir afet yönetimi yaklaşımı geliştirmeye katkı sunacak kavramsal ve pratik öneriler ortaya koymaktadır.
AtıfOpenAlex1
İncele - MakaleAçık Erişim2026Seasonal changes in oxidant and antioxidant biomarkers in liver and muscle of common carp (Cyprinus carpio) in Atatürk Dam Lake
Benzer, Fulya; Tepe, Rıdvan; Erisir, Mine; Turkoglu, Semra; Fırat, Özgür; Şahin, Ayse Gül; Sünbül, Muhammet Raşit; Örnekci, Gürel Nedim; Küçükyılmaz, Mehmet; Öz, Özden Barım
Seasonal investigations were conducted on 640 Cyprinus carpio specimens obtained through commercial fishing at four different stations (Gerger, Sitilce, Hosirge, and Samsat) in the Atatürk Dam Lake. MDA (malondialdehyde) levels were measured in the liver and muscle tissues of male and female fish; the results revealed a significant increase in MDA levels at stations exposed to point-source discharge. This indicates that pollution-induced oxidative stress in fish varies significantly across seasonal and regional scales. Among the stations compared, the lowest MDA values were detected in fish tissues from the Gerger station, while the highest values were recorded at the Sitilce and Hosirge stations. Analysis of SOD, GSH-Px, and GSH values across all stations showed that these parameters fluctuated in correlation with MDA levels thereby maintaining the oxidant-antioxidant balance. This study investigated seasonal and spatial variations in oxidative stress biomarkers in common carp (Cyprinus carpio) collected from four stations in Atatürk Dam Lake. A total of 640 specimens were analyzed for malondialdehyde (MDA), superoxide dismutase (SOD), glutathione peroxidase (GSH-Px), and reduced glutathione (GSH) levels in liver and muscle tissues. Results showed that MDA levels were significantly higher in fish collected from Sitilce and Hosirge stations, indicating elevated lipid peroxidation associated with point-source pollution. In contrast, the lowest MDA levels were observed at the reference station, Gerger. Antioxidant enzyme activities (SOD, GSH-Px, and GSH) exhibited tissue-, season-, and site-dependent variations, suggesting adaptive responses to oxidative stress. Overall, the findings demonstrate that anthropogenic pressures in Atatürk Dam Lake significantly alter the oxidant–antioxidant balance in fish, highlighting the usefulness of these biomarkers for environmental monitoring.
- MakaleAçık Erişim2026Investigation of heavy metal accumulation in Typha latifolia exposed to mine drainage waters
Tatar, Sule; Okuduci, Ebru
In this study, the accumulation of some heavy metals in water, sediment, and Typha latifolia plant species was investigated in a previously operated mining area located in the Hozat region of Tunceli. In the first phase of the study, water and soil samples were collected from sites where T. latifolia was dominant. The metal uptake capacities from soil to roots, stems, and leaves of the plants were examined for different metals as silver (Ag), barium (Ba), cadmium (Cd), copper (Cu), nickel (Ni), lead (Pb), strontium (Sr), zinc (Zn). Water, sediment, and plant samples collected from the field were analyzed for the above elements at ultra-low detection limits using ICP-MS at ACME Analytical Laboratories in Canada. Bioconcentration factors (BCF-R, BCF-S, BCF-L, respectively) for the root, stem, leaf, and translocation factor (TF) values were calculated. The highest TF value was found to be 0.85 for Sr. The highest bioconcentration factors in the root, stem, and leaves of the plant were also found to be 3.67, 1.55, and 1.79 for Sr, respectively. According to the results obtained, T. latifolia was found to be a suitable plant for the bioaccumulation of Cd, Pb, Cu, and Sr under the existing environmental conditions, but not a suitable bioaccumulator for Ag, Ba, Ni, and Zn. Based on the results, it was determined that some heavy metal pollutants can be remediated using certain plants, and that these plants can function as bioaccumulators for these metals.
- MakaleAçık Erişim2025Determination of Oxidative Stress Responses in Dreissena polymorpha Exposed to Rare Earth Elements (Terbium, Lanthanum, Gadolinium and Praseodymium) with Temperature
Serdar, Osman; Aydın, Ayşe Nur
The continuous development of industry pushes people to search for new resources, and for this reason, the usage areas of Rare Earth Elements (REEs) are increasing day by day. Increasing concentrations of REEs, as a result of increased use, create pollution in the environment and harm living organisms. This pollution interacts with increasing temperature and causes more negative synergistic effects of the pollutant in the environment and in the living body. In this study, sublethal concentration values were determined by literature review and the concentration value was determined as 125 mg/L. In the present study tt was aimed to investigate some oxidative stress and antioxidant responses of Terbium, Lanthanum, Gadolinium and Praseodymium REEs in Dreissena polymorpha at 125 mg/L concentration at 3 different temperatures (16, 18, 20 0C) with biomarkers. For this purpose, 24 and 96 hour experimental trial design was created and 7 D. polymorpha were used in each trial group, and the application experiments were carried out with 3 replications. The samples at the end of the experimental phase were stored at -80 degrees Celsius until they were analyzed. In this study, Superoxide dismutase (SOD), catalase (CAT) and glutathione peroxidase (GPx) enzyme activities and glutathione (GSH) and Thiobarbituric acid (TBARS) level biomarker responses were determined by ELISA test microplate reader. CAYMAN brand SOD (Catalog No 706002), CAT Catalog No 707002) and GPx (Catalog No 703102), GSH (Catalog No 703002) and TBARS (Catalog No 10009055) were used in the study. SPSS 24.0 package program one-way ANOVA (Duncan 0.05) was used for the evaluation of biochemical analyzes. According to the study data, statistically significant decreases were observed in SOD and CAT activities in the oxidative stress responses of REEs on D. Polymorpha with increasing temperature, while there was no significant change in GPx activities. It was determined that there were increases in TBARS levels and decreases in GSH levels. It is thought that the temperature factor, application concentration and application time are effective in the formation of these changes. It can be said that temperature change and pollutants cause oxidative stress in organisms and cause cell damage.
AtıfOpenAlex3TR Dizin1İncele - MakaleAçık Erişim2025Su Kalitesi Parametreleri için Mann-Kendall ve Yenilikçi Trend Yöntemlerinin Karşılaştırılması
Acar, Ramazan
Günümüzde farklı veri setleri (su kalitesi, akım, yağış, sıcaklık vb.) ile eğilimlerin tespit edilmesi için pek çok yöntem mevcuttur. Bu çalışmada trend analizi çalışmalarında yaygın bir şekilde kullanılan Mann-Kendall (MK) test istatistiği ile Spearman Rho test istatistiği ve son yıllarda popüler hale gelmiş olan Şen’in yenilikçi trend yöntemi (ITA), Yenilikçi eğilim çözümlemesi için geliştirilmiş görselleştirme (IV-ITA) yöntemlerinin performansları karşılaştırılmıştır. Bu amaçla Akdeniz Bölgesi’nde yer alan Ceyhan Nehri’ne ait 20-06-00-001 numaralı istasyonundan alınan 1986-2013 su yıllarına ait yıllık ortalama ve mevsimlik ortalama 8 adet su kalitesi parametresi kullanılmıştır. Öncelikle her bir parametrenin değerleri YSKYY’nde verilen su kalite değerleriyle karşılaştırılmış ve her bir parametreye göre su kalitesi sınıfları belirlenmiştir. Daha sonra her mevsim kendi içinde ve yıllık ortalama değerlerin trendleri karşılaştırılmıştır. Bu nedenle 5 farklı trend testinin karşılaştırılması yapılmıştır. Ancak sırasıyla yapılmış olan homojenlik ve otoregresif korelasyon testi işlemlerine göre hem %95 güven aralığında homojen olmayan hem de korelasyon değeri 0.30’un üzerinde kalan bazı veriler kıyaslamada kullanılmamıştır. Makalede elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde farklı analizlerin birlikte yapılarak kullanılması testlerdeki yanılma payını azaltacağı kanısına varılmıştır.
AtıfOpenAlex3İncele - MakaleAçık Erişim2025Assessing Environmental Policy Impact through the Ecological Footprint: The Case of Türkiye
Sarı, Sacit
This study investigates the long-term effectiveness of environmental policies in Türkiye by examining the stochastic properties of the ecological footprint (EF) and its six subcomponents, carbon footprint, cropland footprint, grazing land footprint, forest products footprint, fishing grounds footprint, and built-up land footprint over the period 1961–2022. Annual per capita data obtained from the Global Footprint Network are analyzed using two-unit root testing methodologies: the conventional Augmented Dickey-Fuller (ADF) test and the more robust RALS-LM unit root test, which accounts for structural breaks and non-normal error distributions. The findings reveal that both the EF and its largest component, the CF, are stationary, suggesting that past environmental policy interventions have yielded transitory effects. Only the CRF and FGF exhibit nonstationarity, indicating that agricultural and fisheries-related policies may have induced permanent shifts in environmental outcomes. Overall, the results suggest that environmental policies in Türkiye to date have not led to long-term and permanent improvements in the ecological footprint indicator. Therefore, it is concluded that policy design should be more comprehensive, consistent, and structurally transformative to achieve environmental sustainability.
AtıfOpenAlex1TR Dizin1İncele - MakaleAçık Erişim2025Enhancing water quality prediction with artificial intelligence: A hybrid convlstm model for spatio-temporal analysis
Utku, Anıl; Kutlu, Banu; Utku, Esen Damla Balo
Water quality plays a vital role in public health, environmental sustainability and ecosystem balance. However, industrialization, urbanization, and agricultural activities cause water pollution to increase, threatening both human health and aquatic ecosystems. Traditional water quality monitoring methods are usually time-consuming, costly, and require manual intervention. Therefore, developing automatic, data-driven, and high-accuracy prediction models is crucial for sustainable water management. This study created a hybrid ConvLSTM model to increase prediction accuracy. The created model was comparatively analyzed with RF, SVR, XGBoost, MLP, CNN, and LSTM. The dataset used includes historical measurement values of chemical pollutants. Input data includes geographical coordinates of sample points, chemical parameter type, and compliance with regulatory standards. Experimental results show that ConvLSTM provides the lowest prediction errors by learning spatial and temporal dependencies and reaches the highest accuracy rate with 0.994 R2 compared to other models.
- MakaleAçık Erişim2025The Health Effects of Fluoride and Nitrate in Drinking Water in Tunceli (Türkiye)
Kutlu, Banu; Çetindağ, Serdar
Fluoride (F⁻) and nitrate (NO₃⁻) are common inorganic constituents of drinking water and can cause significant public health effects when present at inadequate or excessive concentrations. This study determines the levels of fluoride and nitrate in drinking water collected from 18 stations across Tunceli Province, Türkiye, during 2021, and evaluates the non-carcinogenic health risks for four age groups (infants, children, adolescents, and adults). Fluoride and nitrate concentrations were measured using spectrophotometric methods and Estimated Daily Intake (EDI) and Hazard Quotient (HQ) values were calculated. Fluoride concentrations ranged from 0.06 to 0.31 mg L⁻¹ and were below the WHO guideline value, with all HQ values <1. Nitrate concentrations varied more widely (0.45–64.38 mg L⁻¹), and exceedances of WHO limits were recorded at several rural stations. Infants and children exhibited HQ>1 values, indicating potential health risks associated with nitrate exposure. The findings highlight spatial heterogeneity in water quality across Tunceli and emphasize the need for age-specific monitoring programs and improved groundwater protection strategies.
AtıfOpenAlex1İncele - MakaleAçık Erişim2024Effect of Probiotic on Copper Nanoparticle Accumulation in Dreissena polymorpha
Serdar, Osman; Aydın, Ayşe Nur
Materials with dimensions between 0.1 and 100 nm are called nanoparticle (NP) materials. In recent years, the usage areas and quantities of NP materials have increased in parallel with the development of the industry. The need and usage areas of heavy metals such as Cu have also expanded in NP sizes. All these developments have led to problems on the ecosystem that are becoming more difficult to compensate. In this study, Zebra Mussel (Dreissena polymorpha) was chosen as a model to investigate the effect of probiotics on CuNP heavy metal accumulation. The model organism was exposed to three different concentrations of CuNP (5, 10, 50 mg/L) with probiotics and directly for 24 and 96 hours. CuNP accumulation amounts in D. polymorpha tissues treated directly and with probiotics were compared. The amount of accumulation in the test organism directly exposed to CuNP was higher compared to the groups administered with probiotics, but a statistically significant difference (p<0.05) was found only in the treatment group with the highest 24-hour concentration (50 mg/L). As a result, according to the findings obtained from the study, it has been determined that probiotics have positive developmental effects on aquatic organisms, as well as beneficial in the elimination of their accumulation in the organism.
AtıfOpenAlex4TR Dizin1İncele - MakaleAçık Erişim2024Potential Human Health Risk from Toxic/Carcinogenic Arsenic in Ripe and Unripe Tomatoes Grown in Wastewater Exposed Zone
Topal, Murat; Topal, E.Işıl Arslan; Öbek, Erdal
The aim of the present study was to investigate the potential risk to human health from toxic/carcinogenic arsenic in ripe (RiTo) and unripe tomatoes (UnRiTo) grown in the municipal wastewater treatment plant effluents exposure zone. The arsenic concen-trations were determined in each tissue of RiTo and UnRiTo tomatoes. Arsenic values in tomatoes were root>leaf>unripe tomato>ripe tomato>stem. The maximum ED (exposure dose) value in RiTos was 1.21E-02 mg.kg-1.day-1 for child, minimum ED value was 4.80E-03 mg.kg-1.day-1 for male. The ED value was calculated as 5.44E-03 mg.kg-1.day-1 for female. The maximum ED value in UnRiTo was 2.12E-02 mg.kg-1.day-1 for child, min ED value was 8.39-03 mg.kg-1.day-1 for male. ED value was calculated as 9.51E-03 mg.kg-1.day-1 for female. EDs in RiTo and UnRiTo were child>female>male. When the HQs (hazard quotient) in RiTo and UnRiTo compared, HQ values in UnRiTo were higher. All of the HQ values were higher than 1. As a re-sult, results of tomatoes analysis show that there was non-carcinogenic and carcino-genic health risks.
AtıfOpenAlex2TR Dizin1İncele - MakaleAçık Erişim2024Evaluation of the Effect of Different Extraction Temperatures on the Synthesis of Silver Nanoparticles from Ocimum basilicum (Basil) Plant
Aydogdu, Burcu; Unal, Ilkay
The eco-friendly green synthesis of silver nanoparticles (AgNPs) using Ocimum basilicum (basil) extract at varying extraction temperatures (40°C, 60°C, 80°C, 100°C) was investigated to determine the optimal conditions for nanoparticle formation. Analysis methods such UV-Vis spectrophotometry, Fourier Transform Infrared Spectroscopy (FTIR), X-ray Diffraction (XRD), and TransmissionElectron Microscopy (TEM) confirmed the crystalline, spherical nature of AgNPs and identified phytochemicals acting as capping and reducing agents. Notably, the extraction temperature was found to influence both the DPPH radical scavenging activity and the structural properties of AgNPs. According to TEM analysis results, it was observed that high extraction temperatures increased the nanoparticle formation efficiency but created a wide size distribution. The crystallite sizes, calculated using the Scherrer equation, for AgNPs synthesized at different extraction temperatures, were determined to be 12.45 nm, 18.77 nm, 17.76 nm, and 16.03 nm, respectively. The hydrodynamic sizes of the AgNPs were found to range between 158.1 and 333.7 nm. The study highlights the critical role of extraction temperature in the synthesis process, suggesting 40°C as the optimal temperature for achieving efficient and environmentally friendly synthesis of AgNPs with enhanced biological activities.
AtıfOpenAlex4TR Dizin1İncele - MakaleAçık Erişim2024Effect of Synthetic Wastewater on Antioxidant Defence System in Dreissena polymorpha
Serdar, Osman; Erguven, Gokhan Onder; Yildirim, Nuran Cikcikoglu; Korkmaz, Volkan; Erguven, Gozde
The effects of the synthetic wastewater on antioxidant defence system in Dreissena polymorpha was evaluated. For this purpose, SOD, CAT, GPX activities and TBARS and GSH levels in tissues were determined by using commercial kits. The activities of SOD and CAT were in sythtetic group were determined lower than the control group in D. polymorpha during 24 and 96 h (p<0.05). After exposure of the cells of D. polymorpha samples to synthetic wastewater, depletion in GSH levels and subsequent increase in TBARS levels were observed, reflecting their unstable state. According to the data obtained from the study, It can be inferred that the biomarkers being domestic monitored are beneficial and effective in evaluating the biochemical mechanisms of wastewater as early warning indicators.
- MakaleAçık Erişim2024Kocaavşar Deresi (Balıkesir)'nde Unio bruguierianus (Bourguignat, 1853) ve Unio pictorum (Linnaeus, 1758) Türlerinin İlk Kaydı ve Bazı Biyometrik Özellikleri
Kocabaş, Mehmet; Kutluyer Kocabaş, Filiz; Akça, Ayşe; Atıl, Süleyman
Bu çalışmada, Kocaavşar Deresi (Balıkesir)’nde (39°40’22”-27°35’34” Kuzey/Doğu) tatlı su midyeleri Unio bruguierianus ve Unio pictorum'un yaşadığı tespit edilmiştir. Ayrıca bu türlerin bazı biyometrik özelliklerini tanımlanmıştır. Bireylerdeki ağırlık (A) (g), kabuk uzunluğu (KU) (mm), kabuk genişliği (KG) (mm) ve kabuk yüksekliği (KY) ölçümleri yapılmıştır. Morfolojik ilişkiler, çok değişkenli istatistiksel analizlerle incelenmiştir. U. pictorum ve U. bruguierianus'un KU, KG, KY ve A ortalamaları sırasıyla şunlardır: 58,20±13,91 ve 75,34±8,08 mm (KU), 29,52±6,93 ve 39,89±7,04 mm (KG), 19,38±4,66 ve 26,33±3,79 mm (KY) ve 25,72±13,56 ve 46,15±9,59 g (A). Temel bileşenler analizi (TBA), her iki tür için KU, KG, KY ve A arasında kuvvetli bir ilişki olduğunu göstermiştir.
- MakaleAçık Erişim2024İklim Değişikliğinin Etkileri: Türkiye'de Yağış, Sıcaklık Anomalisi ve Su Kaynakları Üzerine Etkilerinin İncelenmesi
Korkmaz, Meral
İklim değişikliği, günlük yaşamımızı ve su kaynklarımızı önemli ölçüde etkileyen küresel bir sorundur. İklim değişikliği ile su kaynakları arasındaki karmaşık ilişkiyi anlamak, etkili önleme ve adapte stratejileri geliştirmek açısından hayati önem taşımaktadır. Bu çalışma, iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki etkilerini araştırmayı ve bu konunun önemini vurgulamayı amaçlamaktadır. Su, sınırlı bir kaynaktır ve erişilebilirliği ile kalitesi insan refahı, tarım, enerji üretimi ve ekosistem sağlığı üzerinde doğrudan etki etmektedir. Ancak, iklim değişikliği yağış, sıcaklık ve buharlaşma desenlerini ve dinamiklerini değiştirerek suyun erişilebilirliği ve dağılımında önemli değişikliklere yol açmaktadır. Küresel sıcaklıkların artması, buzulların erimesine yol açarak tatlı su kaynaklarını sürekli olarak azaltmaktadır. Su kıtlığı daha yaygın hale geldikçe, sınırlı kaynaklar için rekabet artmakta ve potansiyel olarak çatışmalara ve sosyal huzursuzluğa yol açmaktadır. Su kaynaklarının önemi ve iklim değişikliğinin erişilebilirliği ile kalitesi üzerindeki kesin etkisi göz önüne alındığında, bu karmaşık ilişkiyi derinlemesine anlamamız kaçınılmazdır. Bu çalışma, iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki sosyo-ekonomik ve çevresel etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Sonuç olarak, iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki etkisi abartılamaz. Bu çalışma, Türkiye'de iklim değişikliğinin neden olduğu değişen yağış desenleri ve artan sıcaklıkların yeraltı ve yüzey su kaynakları üzerindeki etkilerini incelemektedir. Araştırma sonuçlarına göre, kış yağışlarında azalma ve sıcaklık artışı, özellikle Akdeniz ve Güneydoğu bölgelerinde kuraklık koşullarını şiddetlendirmektedir. Özellikle Akdeniz bölgesindeki göllerin uzun dönem uydu görüntüleri incelendiğinde ciddi anlamda azalma görülmektedir. Bu değişimler, yeraltı ve yüzey su kaynaklarının azalmasına ve su kıtlığı riskinin artmasına yol açmaktadır.
AtıfOpenAlex11TR Dizin3İncele - MakaleYalnız künye2024Şerefiye (Zara-Sivas) Barajının Su Kalitesi İndekslerine Göre Değerlendirilmesi
Mutlu, Ekrem; Kutlu, Banu
Sivas ili Şerefiye Baraj gölünün su kalitesinin belirlenmesi üzerine yapılmış olan bu çalışma; Ocak 2014 ile Aralık 2014 tarihleri arasında 3 istasyondan aylık olarak toplanan numuneler üzerinde gerçekleştirilmiştir. 25 değişkenin incelendiği analizlerde su kalitesi, Dünya Sağlık Örgütü içme suyu standartları, su kalite indeksi (WQI), sodyum absorbsiyon oranı (SAR), sodyum yüzdesi, geçirgenlik indeksi (PI), magnezyum indeksi, sulama indeksi ve Türkiye Cumhuriyeti Yüzey Suyu Kalitesi Yönetmeliği (SWQR) Orman ve Su İşleri Daire Başkanlığı değerlerine göre belirlenmiştir. Barajdaki su kalite indeksinin ortalama değeri 46,82, sulama suyu değerleri ortalama 3,90 olarak bulunmuştur. Burada elde edilen sonuçlar Şerefiye Barajı'nın su kalite indeksi ve sulama suyu kalitesi açısından "çok iyi" sınıfta olduğunu göstermiştir.
AtıfOpenAlex4TR Dizin5İncele - MakaleAçık Erişim2023Lichens as Biomonitors of Air Pollutants Deposition: Strategically Important Element Pollution
Topal, Murat; Topal, E.Işıl Arslan; Aslan, Ali; Öbek, Erdal
Investigation of various species of lichen as biomonitors of air pollutants deposition and evaluation of element pollution were aimed. Maximum accumulation was 43.9±2.1 mg/kg in X. somloensis. Strontium in lichen species was quite high. Percentages of strontium for L.pulmonaria, C.furcata, U.longissima, X.somloensis, and F.caperata were between 58% and 78% indicating the efficient accumulation of strontium. Lichens were also accumulated strategically important elements. Maximum contamination factors in lichens were for strontium and tantalum. Maximum contamination factors of hafnium, niobium, lithium, gallium, and bismuth were for L. pulmonaria while maximum contamination factors of strontium, yttrium, scandium, and cerium were for X.somloensis. Maximum contamination factor of tantalum was for F.caperata. Enrichment factors for L.pulmonaria, C.furcata, and F.caperata were higher than 10, only for bismuth while lower than 10 for U.longissima. Enrichment factors for X.somloensis were higher than 10. Pollution load indexes for L.pulmonaria and U.longissima were higher than 1. Presence of strategically important elements in lichens showed that lichen species can be used as biomonitors of air pollutants.
AtıfOpenAlex1İncele - MakaleAçık Erişim2023Toxic Elements from Critical Raw Materials Group in Ripe and Unripe Tomatoes in A Contaminated Area: Accumulation and Potential Health Risk Assessment
Topal, Murat; Topal, E.Işıl Arslan; Öbek, Erdal
Accumulation and health risk assessment of cobalt (Co), antimony (Sb), vanadium (V), and lanthanum (La) in tomatoes growing in an area contaminated with municipal wastewater were investigated. For this aim, tomatoe samples were taken and sepertaed into root, stem and leaf parts. Co, Sb, V and La concentrations were detected in plant organs. The arrangement of the elements in the root, stem, and leaf of ripe and unripe tomatoes was V>Co>La>Sb. According to total element values in the ripe and unripe tomatoes; the highest values were 23±1.1 mg/kg and 35±1.7 mg/kg for V, respectively. Co, Sb, V, and La values accumulated by ripe and unripe tomatoes were determined as 24.65 and 25.6 times for Co, 1.8 and 2.7 times for Sb, 46 and 70 times for V and 4.4 and 6.15 times for La, respectively when compared with control. Total Co, Sb, V, and La were male
- Derleme MakaleAçık Erişim2023Türkiye’de Doğal Boya Kullanan Tekstil İşletmeleri ve Bitki Atıkları ile Sürdürülebilir Bir Yaklaşım Önerisi
Ayvaz, Kartal Murat; Teker, Menekse Suzan
Sürdürülebilirlik; tekstil sektörünün hammadde temini, iplik eğirme, dokuma, örme, terbiye, boya/baskı ve konfeksiyon bileşenlerinin tüm süreçleriyle ilgili bir kavramdır. Sürdürülebilir bir yaklaşım insan sağlığı ve ekosistem açısından sentetik madde kullanımının en aza indirilmesi, hızlı tüketim anlayışından vazgeçilmesi, sınırlı ve kıt kaynakların iktisatlı kullanılmasını gerektirmektedir. Sentetik boyaların üretimi ve kullanımı sonrasında oluşan atıkların çevre ve insan sağlığı açısından yarattığı sorunlar birçok akademik çalışma ile ortaya konmuştur. Doğal boyaların bu noktada ön plana çıktığı bilinmektedir. Türkiye’de tekstil işletmelerinde doğal boya kullanımına daha gerçekçi ve çözüm odaklı yaklaşabilmek adına Türkiye’de doğal boyalı giysi ve aksesuar üretimi yapan tekstil işletmeleri incelenmiştir. İşletmelerin tekstil ve çevre konusundaki bakış açıları, ürünleri ve kullandıkları doğal boya kaynaklarına yer verilmiştir. Hammadde kaynaklarının sürdürülebilir bir yaklaşım ile değerlendirilmesi noktasında işletmelerden yalnızca bir tanesinin atık olarak değerlendirilebilecek boyarmadde kaynakları kullandığı görülmüştür. Hem mevcut uygulamalara dair hem de “doğal boyaların tekstil endüstrisinde kullanımı” problemine alandaki akademik çalışmalardan, tartışmalardan, gözlem ve deneylerden hareketle tıbbi ve aromatik bitkilerin uçucu yağı alınmış posaları ile tıp, gıda ve kozmetik sektörlerinde kullanılan bitkilerin atıklarının (posalarının) kullanımına yönelik çalışmalar derlenerek öneriler sunulmuştur.
AtıfOpenAlex5TR Dizin2İncele - MakaleAçık Erişim2023Determination of some trace elements in various lichens as biomonitors of pollution and assessment of pollution status
Topal, Murat; Topal, E.Işıl Arslan; Aslan, Ali; Öbek, Erdal
Some trace elements in various lichens as biomonitors of pollution were investigated. Also, the pollution status was assessed by enrichment factor, contamination factor, and pollution load index. Investigated elements were Ta, Bi, Hf, Nb, Ga, Sc, Li, Y, Ce, and Sr. The lichen species were Rhizoplaca chrysoleuca, Umbilicaria vellea, Aspicilia calcarea, Pseudevernia furfuracea, and Cetraria islandica. According to the results, lichen species accumulate Sr element well. The highest trace element accumulated by Pseudevernia furfuracea (21.7±1.0 mg/kg; 75%), Rhizoplaca chrysoleuca (31.9±1.6 mg/kg; 61%), Umbilicaria vellea (16.3±0.8 mg/kg; 59%), Aspicilia calcarea (77.9±3.8 mg/kg; 88%), and Cetraria islandica (22.7±1.1 mg/kg; 75%) was determined as Sr. The highest CFs in lichens investigated were calculated for Sr, Ta, and Li. PLI values for Cetraria islandica, Aspicilia calcarea, and Umbilicaria vellea were greater than 1. As a result, it has been proven that these lichen species can be used as good biomonitors of pollution.
AtıfOpenAlex3TR Dizin1İncele - MakaleAçık Erişim2023Kentsel Alandaki Epifitik Briyofit Birliği Orthotrichetum pumili Üzerine Notlar
Alataş, Mevlüt; Batan, Nevzat; Erata, Hüseyin; Ezer, Tülay
Doğu Anadolu Bölgesi ve üniversite kampüs alanlarında ilk kez yapılan bu briyososyolojik çalışmada, Fırat Üniversitesi Merkez Kampüsünde bulunan Ulmus minor ağaçlarının epifitik briyofit vejetasyonu araştırılmıştır. 2021 yılının farklı vejetasyon dönemlerinde, ağaç gövdelerinden alınan örneklik alanların, klasik Braun-Blanquet metodu kullanılarak değerlendirilmesi sonucunda; Orthotrichetum pumili Türkiye’den ikinci kez kaydedilmiştir. Ayrıca, örneklik alanlar içerisinde tespit edilen taksonlardan 3’ü B9 karesi ve Elazığ ili için yenidir. Tespit edilen sintakson, ekolojik ve floristik açıdan analiz edilmiştir.
AtıfOpenAlex2TR Dizin1İncele