Munzur ÜniversitesiMunzur ÜniversitesiAçık Erişim Arşivi · RDL Open

Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

Yazarlar

Yayınlar

Yeniden eskiyeEskiden yeniye
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Anestezi uygulanan hastalarda müziğin etkisini konu alan araştırmaların incelenmesi

    Çağla Çit

    Bir iletişim aracı olan müziğin insanlığın başlangıcına kadar uzanan köklü geçmişi onu çok önemli kılmaktadır. Müziğin sadece etkili bir iletişim aracı olmakla kalmadığı aynı zamanda tıbba yardımcı bir şifa aracı olduğu yüzyıllardır gözlemlenmiş ve uygulamalar ile ortaya konulmuştur. Bu araştırmanın amacı çerçevesinde "Müziğin anestezi uygulanan bireylere etkileri nelerdir?" problemi ve buna bağlı beş alt probleme cevap aranmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda DergiPark hizmeti kapsamında yer alan TÜBİTAK, ULAKBİM ve PubMed veri tabanları üzerinde yur içi ve yurtdışı çalışmalar incelenerek yazın taraması yapılmıştır. Betimsel içerik analizi yöntemi kullanılarak yapılan bu çalışmada, tarama sonucunda 140 adet çeşitli başlıklarda tez, bildiri, makale, kitap ve bilimsel toplantı sunuları bulunmuş ve bunlar içerisinden amaca hizmet eden 86 çalışma araştırmaya dahil edilmiştir. Ayrıca müziğin anestezi uygulanan hastalara etkilerini araştıran çalışmaların derinlemesine incelenmesi ve farklı başlıklardaki çalışmaların ortak veya zıt bulgularının tek bir çatı altında birleştirilip ortaya konulmasını amaçlayan çalışmada bu konuda yapılmış olan araştırmaların irdelenmesi yoluyla alanda yapılan araştırmalara dikkat çekilmesi ve konu ile ilgili temel bir bakış açısı sunulması hedeflenmiştir. Sonuç olarak ülkemizin müziğin şifa yönüyle daha etkin bir şekilde ilgilenmesi gerektiği, müziğin tüm bedeni olumlu etkilediği, hastanın yaşam bulgularına olumlu etki gösterdiği, verilen anestezik ilaç dozunun düşürülmesinde etkin rol oynadığı, genel ve lokal anestezide olumlu etkilerinin olduğu, az sayıda çalışmada müziğin olumlu ya da olumsuz bir etkisine rastlanamadığı ve bunun sebebinin tek tip müzik dinletilmesi olabileceği, müziğin 0-18 ay çocuklarda anne kalp-atım sesiyle beraber etkili sonuçlar verdiği, hastaların istediği müzik seçildiğinde daha olumlu sonuçların ortaya çıktığı gözlemlenmiştir. Öneriler kısmında ise multidisipliner çalışılması, daha geniş katılımcı sayısı ile deneyler yapılması, tıp camiasının müzik ile şifa sistemi konusunda tutumları üzerine çalışmalar yapılması, bilim ve sanat camiasının ortak çalışması ve "müziğin anestezi uygulanan hastalar üzerinde etkisi" konulu araştırmaların sayıca çoğaltılmasının gerekli olduğu önerilmiştir.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Tunceli-Mazgirt'te bir Alevi ocağı: Şıh Çoban

    Bahar Ataş

    13. yüzyılın sonu ile 14. yüzyılın başlarında yaşadığı düşünülen Şeyh/Şıh Çoban'ın menâkıbnâmeler ile sözlü anlatıların ötesinde tarihi bir şahsiyet olduğu da kabul görmektedir. Şeyh Çoban, derviş grubuyla birlikte Anadolu'nun birçok yerinde faaliyet göstermiş ve tasavvuf ekolünde rol oynayan evliyalar arasında yerini almıştır. Tarihsel süreçte geçirdiği değişimlere rağmen yöredeki Alevi ocakları içerisinde varlığını sürdürmüş olan Tunceli-Mazgirt merkezli Şıh Çoban ocağı ve yöredeki Alevi inanç pratiklerine sunduğu katkıları ile ocak-aşiret ilişkileri çalışmamızın ana konusunu oluşturmuştur.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Anadolu'nun Erken Tunç Çağ merkezlerinde metal üretimi ve ticareti

    Kenan Öncel

    Anadolu dünyadaki en eski metalürji bölgelerinden birisidir. Metaller ve cevherleri Anadolu'nun "ProMetal Teknolojisi"nin gelişiminde sanki kendisine bahşedilmiş ve teknolojik uygarlığının gelişiminde de önemli bir rol üstlenmiştir. Anadolu'da bakır ve kalay alaşımı niteliğindeki tuncun elde edilmesi ve bu malzemenin kullanımının yaygınlaşması metalürjide kaydedilen önemli bir aşamadır. Metalürjik Bronz teknolojisinde; arsenikli bronz, kalaylı tunç ve çinkolu alışım teknolojileri aşamalı olarak gelişim göstermiştir. Tuncun bilinçli bir şekilde üretilmesi ancak Erken Tunç Çağı'nda mümkün olabilmiştir. Bu tez çalışmamızda MÖ 3. binyıl içerisindeki Anadolu merkezlerinde ele geçen metal buluntuları değerlendirme konusu yapacağız. Anadolu coğrafyasını bölümlere ayırarak, bölgeler arasında metalin üretimi, ticareti ve beraberinde kullanımı değerlendirmeye çalışacağız. Çünkü bilindiği gibi Erken Tunç Çağı, Anadolu'da yerel beylerin, krali ailelerin veya soylu ailelerin ortaya çıktığı dönem olarak kabul görmektedir. Bu durum daha çok metal üretimine paralel toplumsal zenginliğe ve bireysel zenginliğe bağlanmaktadır. Metalin üretimine paralel bölgeler arasındaki yerleşimlerde belirgin farkların olup olmadığı anlaşılmaya çalışılacaktır.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Sm2(CO3)3 ve Nd2(CO3)3 çözebilecek derin ötektik sıvıların geliştirilmesi ve bu karbonatların elektrokimyasal aktivasyona karşı tepkisinin araştırılması

    Hacı Mehmet Aydoğdu

    Bu tez çalışmasında, nadir toprak karbonatlarının liç işlemi için uygun derin ötektik çözücüler belirlenmiştir. Viskozite ve iletkenlik ölçümleri gibi fiziksel özellikler gerçekleştirilmiştir. Deneylerde kullanılacak olan DES'lerin elektrokimyasal davranışı hakkında bilgi elde etmek için Dönüşümlü Voltametri (CV) ve Kronoamperometri (CA) teknikleri uygulanmıştır. TGA analizi, nadir toprak elementleri karbonatı içinde yaklaşık %10 hidrat gösterdi. Çıplak DES'lerin kararlı potansiyel aralıkları ve karbonatların ayrışmaya başladığı potansiyeller, mikro elektrota uygulanan CV ve CA teknikleri ile belirlenmiştir. Platin elektrot üzerinde ayrışan Nd ve Sm karbonat hidrat tozunun kimyasal bileşimini belirlemek için SEM-EDS ve XRD analizleri yapıldı. Sonuç olarak, nadir toprak elementi karbonat hidratların nadir toprak elementi oksitlerine dönüştüğü gözlemlendi. Elektrokatalitik aktivasyonun etkisini doğrulamak için, karbonatların liç etkinliği ilk olarak çıplak DES solventlerinde 55±5 oC'de 24 saat boyunca potansiyel uygulanmadan gerçekleştirildi. Daha sonra aynı deneysel liç düzeneği 6 saat boyunca elektrokatalitik aktivasyon ile çalıştırıldı. ICP-MS, çözünmüş nadir toprak elementleri için kullanıldı. Uygulanan pals teknikleri ve elektrokatalitik aktivasyon ile liç verimliliği %100'den fazla arttırılmıştır.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Ekoloji ve feminizmi birlikte düşünmek: Carol J. Adams'ın ekofeminizmi

    Gülsena Üneşi

    Bu çalışmada, doğanın tahakküm altına alınmasıyla kadınların tahakküm altına alınmasının birbirleriyle patriarşi temelinde bağlı olduğunu, toplumsal cinsiyet siyaseti tarafından inşa edilmiş kültür gereği kadınlar ve hayvanlar üzerinde kurulan tahakkümün ve bu tahakkümün temellerinin nasıl şekillendiğini gözler önüne sermeye çalıştık. Patriarşik yapıyı eleştirel bir bakışla incelediğimiz çalışmamız, geçmişten günümüze kadınların ve erkeklerin beslenme alışkanlıklarının kültür eliyle nasıl farklılaştırıldığını, sadece ceset yemek ve patriarşik dünya görüşü arasındaki ilişkileri değil aynı zamanda feminizm ve vejetaryenlik arasındaki kesişim noktalarını da ortaya çıkarmaktadır. Söz konusu kesişim noktalarının 'kayıp gönderge' 'etin cinsel politikası', 'et kral'dır', 'dişileştirilmiş protein' gibi Adamsçı yeni kavramsallaştırmalar etrafında nasıl şekillendiğini açıklamaktadır. Bu bağlamda, çalışmamız için belirlediğimiz temel sorun; erkeklerin/erkekliğin et yemekle özdeşleştirildiği, et yemeye ve etin getirdiği güce ihtiyaçlarının olduğu kadınların ise güce ihtiyaçları olmadığından bitkilerle özdeşleştirildiği kültür yapısıdır. Aynı zamanda patriarşik kültürde dişi hayvanların ve kadınların nasıl kayıp bir göndergeye dönüştürülüp cinsel politikalara dâhil edildiğine dikkat çekilmekte ve hayvan problemlerinin çözümlenmeden kadın kurtuluşunun da mümkün olamayacağı iddia edilmektedir. Hayvan bedeninin beslenme biçimlerindeki yeri ve gerekliliğinin sorgulanmasının cinsiyet eşitsizliğinde birtakım önemli sonuçlara ulaşılmasında dayanak olduğunu ve kayıp göndergelerin dilsel pratiklerde nasıl ortaya çıktığı açığa çıkarılmaktadır. Adams'a göre, patriarşik ideoloji yalnızca kadınların değil, dişi hayvanların da nesneleştirilip sömürülmesinden sorumludur. Bununla beraber, cinsiyetçiliğin tamamıyla türcü bakış açısının sonuçlarından biri olduğu açıktır. Bu nedenle cinsiyet eşitliğinin sağlanması için, hayvanları yani tam anlamıyla doğayı kapsayacak biçimde tüm canlıları hesaba katan yeni yöntemlere ihtiyaç vardır. Modern ekofeminist söylemin bu yöntemlere yanıt verecek potansiyeli vardır ancak, doğa üzerindeki tahakkümün ciddi bir boyutu olan hayvanlar üzerindeki tahakkümün bütünsel bir çerçevede ele alınması konusunda yetersizdir. Carol J. Adams'ın ortaya koymuş olduğu feminist-vejetaryen eleştirel kuram, hayvanlar ve kadınlar üzerinde kurulan tahakkümü kesişim noktalarıyla birlikte ele alarak cinsiyetçi toplumsal kültür siyasetinin etkilerini gösterir ve eleştirilerini dile getirir.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Kimyasal iyileştirme işleminin muz lifi takviyeli polioksimetilen kompozitlerin mekanik ve termal özelliklerine ektisinin incelenmesi

    Çağdaş Güneş

    Günümüzde atık malzemelerin tekrar kullanılması ve bu şekilde alternatif ürünler geliştirilmesi büyük önem arz etmektedir. Bu noktada gelişen teknolojiyi kullanarak, içinde yaşadığımız doğaya zarar vermeden geri dönüşüm ile insan ihtiyaçlarını karşılayabilecek malzemeler geliştirmek gerekmektedir. Petrol bazlı ve cam elyaf gibi takviye malzemelerin üretimi, önemli miktarda sera gazının atmosfere salınımına neden olmaktadır. Geri dönüştürülebilen, biyolojik olarak parçalanabilen ve yenilenebilir olan çevre dostu yeşil malzemelerin kullanımının son zamanlarda petrol bazlı malzemelerin çevresel etkisini azalttığı düşünülmektedir. Bu tip kompozit malzemeler ömürlerinin sonunda çevreye zarar vermeden bertaraf edilebilmektedir. Gün geçtikçe, kompozit malzemelerde doğal liflerin takviye ve dolgu malzemesi olarak kullanımı artmaktadır. Bu lif türleri güçlü, hafif, ucuz ve sürdürülebilirdir. Doğal lifler, yüksek mukavemet ve elastiklik modülü gibi mekanik özelliklerin gerekli olmadığı durumlarda pahalı ve sürekliliği olmayan sentetik liflerin yerine bir alternatif olabilir. Doğal lifleri, polimerlerde (termoplastik ve termoset) takviye malzemesi olarak kullanarak, tüketilen malzemelerin nihai bertarafı sonucu iyi çevresel faydalara sahip yeşil malzemeler üretmek mümkündür. Bu nedenle, son birkaç yılda, kompozit malzemelerde geleneksel sentetik liflerin doğal liflerle değiştirilmesinin fizibilitesini araştıran bazı çalışmalar yapılmıştır. Bu tezin amacı, günlük hayatta birçok alanda kullanılan termoplastik matrisli kompozit malzemelerde cam elyaf, karbon elyaf gibi sentetik takviye elemanı yerine doğal bir ürün olan muz lifi kullanılarak geri dönüşüme uygun kompozit malzeme elde etmektir. Matris malzemesi olarak Polioksimetilen (POM), termoplastik kullanılmıştır. Takviye malzemesi olarak ise ağırlıkça %3, %6 ve %9 oranlarında doğal muz lifi kullanılmıştır. Ayrıca muz lifine alkali muamelesi ile kimyasal iyileştirmeler yapılarak kompozit malzemenin mekanik ve ısıl özelliklerinin iyileştirilmesi hedeflenmiştir.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Farklı konsantrasyonlarda fluopyram etken maddeli nematositin fungal remediasyonu ve daphnia magna üzerindeki mortalite etkisi

    İbrahim Hakan Demirelli

    Böcek öldürücüler, herbisitler ve mantar öldürücüler gibi kimyasalların kullanımı, mahsulleri ve diğer ürünleri zararlılardan, yabani otlardan ve mantarlardan korumak için tarımda ve diğer endüstrilerde yaygındır. Bu maddeler zararlıları ve yabani otları kontrol etmede gerekli olsa da, genellikle suda yaşayan türler de dahil olmak üzere hedef olmayan organizmalara zarar verme gibi istenmeyen sonuçları olmuştur. Bu çalışmada Pencilium jensenii ve Penicillium frequentans kullanılarak sentetik olarak hazırlanmış farklı konsantrasyonlardaki Fluopyram etken maddeli nematosit üzerinde bir Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ) ve Toplam Organik Karbon (TOK) parametreleriyle bir biyoremediasyon çalışması yapılmıştır. Elde edilen en yüksek giderim veriminin olduğu ortamlarda da arıtım öncesi ve sonrası olmak üzere Daphnia magna üzerinde bir mortalite testi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre sisem bazında en yüksek giderim KOİ ve TOK için P. frequantans türünde sırasıyla 6. Günde 750 ppm Fluopyram' da ve 7. Günde 1000 ppm Fluopyram' da %90 olmuştur. Mortalite sonuçlarına bakıldığında ise 96. Saatin sonunda %90 ile 750 ppm' lik ortamda görülmüştür. Çalışma sonucunda Fluopiram' ın özellikle, mantar öldürücülerin suda yaşayan kabuklu Daphnia magna da dahil olmak üzere suda yaşayan türler üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu gösterilmiştir.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Tekerlekli sandalye basketbol sporcularının besin tercihi ve beslenme bilgi düzeylerinin incelenmesi

    Ali Ziver Bilge

    Bu kullanım Tekerlekli Sandalye Basketbolu ile uğraşan sporcuların beslenme tercihlerini belirleme oranı ve beslenme bilgisi boyutunun ne kadar yüksek olduğunu ifade etmektedir. Ankete katılan sporcular gönüllü olarak ankete katılmıştır. Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu Tekerlekli Sandalye Basketbol şubesi 1000 sporcudan oluşurken tekerlekli sandalye sporu yapan sporcu sayısı Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgelerindedir. Hastanede yatan 150 sporcudan (128 erkek-22 kadın) oluşmaktadır. Araştırmada kullanılan kişisel özellikler formülünüz, besin tercihleriniz ve beslenme bilginizin ölçeği olarak Yetişkin Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği'ni (YEDBİN) alınız. SPSS 22.0 yapısının analiz yapısı incelenerek gözlem olarak yüzde ve frekans dağılımı kullanılmış ve gruplar arasındaki ilişkinin seyrindeki farklılık P-korunumu < olan hücreler olarak kabul edilmiştir. 0,05. Sporcu ile kişi arasındaki gelişimi gösteren veriler arasında (p<0,05), özellikle cinsiyet, milliyet, günlük su tüketimi, yaş ve kiloya göre, Alkol tüketiminde bir örüntü olduğu ve beslenme eğitimi almak istemeyenlerin, diyet yapanların ve milli spor yapan kadınların besin tercihleri arasında beslenme türleri ve alım miktarları hakkında bilgi aldıkları saptanmıştır. Milli sporcu olarak değerlendirilirken tekerlekli sandalye basketbolu sporunu ne kadar süredir deneyimledikleri, beslenme ve sigara eğitimlerini nereden aldıklarına ilişkin ifadeler de dikkate alınır. Önleme yöntemi ile yapılan tahsilat karşılaştırmaları sonucunda çıkış yönlerinde anlamlı ve yönlü bir yönlenme tespit edilmemiştir. Ayrıca sporcuların yiyeceklerinde yaptıkları tercihler ile beslenme konusundaki bilgi düzeylerinin karşılaştırılması sonucunda sonuçlar ve olumlu sonuçlar elde edilmiştir (p<0,05). Çözüm Tekerlekli sandalye basketbolu ile uğraşan oyunculara yapılan anket verileri sonucunda yapılan uzatma gözlemlerine göre yemek tercihlerinin ve beslenme bilgilerinin orta düzeyde olduğu belirlendi.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Bireysel ve takım sporları oyuncularının stres düzeyleri ile problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Murat Atay

    Araştırmada, takım ve bireysel sporlarla uğraşan katılımcıların stres düzeyleri ve problem çözme etkinlikleri ve katılımcıların stres düzeyleri ile problem çözme etkinlikleri arasındaki ilişkileri belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma, sadece Elazığ Gençlik Spor İl Müdürlüğüne bağlı olan sporculara uygulanmıştır. Araştırmada basit rastsal örneklem yöntemi kullanılarak örneklem belirlenmiştir. Çalışma grubunu bireysel ve takım sporu ile ilgilenen sporculardan oluşturmaktadır. Toplam 586 sporcu gönüllü olarak katılmıştır. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Stres Düzeyi Testi ve Problem Çözme envanterinde oluşan üç form kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin değerlendirilmesinde SPSS 24.0 paket programı kullanılmıştır. Toplanılan veri seti normal dağılım gösterdiğinden farklılık analizlerinde farklılıklarını belirlemek amacıyla bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi, analizi grupiçi farklılık analizinde ise LSD testleri uygulanmıştır. Katılımcıların (x̄:5,76), ortalama ile az stres altında olduğu Problem Çözme Envanteri ortalaması ise (x=182,88) ile çok yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Araştırmaya katılan sporculardan 17 yaş ve altında olan, Lise eğitim düzeyine sahip, 3 yıl spor yaşı olan, hafta 4 defa antrenman yapan, düşük gelir grubuna sahip ve bireysel sporlarla ilgilenen katılımcıların stres düzeyleri, diğer gruplarındaki sporculara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sporcuların problem çözme envanterinde katılma 26 yaş ve üstündeki, ön lisans ve lisans olan katılımcıların, haftada 3 ve daha fazla antrenman yapan, yüksek gelir düzeyine sahip, Basketbol oynayan ve bireysel sporlarla ilgilenen sporculara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Spor yapma süreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Katılımcıların stres düzeyleri ile problem çözme envanteri, değerlendirici yaklaşım, planlı yaklaşım, düşünen yaklaşım ve kendine güvenen yaklaşım alt boyutlarına katılma düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve ters yönlü bir ilişki mevcuttur.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Spor lisesi öğrencilerinin kişilik özellikleri ve sportmenlik yönelim düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Gökçe Avcu

    Bu çalışmanın amacı, spor lisesi öğrencilerinin kişilik özellikleri ve sportmenlik yönelim düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma evrenini 2022-2023 eğitim-öğretim yılı Elazığ Kaya Karakaya Spor Lisesi öğrencileri (n=217) ve araştırmanın örneklemini ise bu lise içerisinde herhangi bir spor branşı ile aktif olarak ilgilenen gönüllü öğrenciler (n=126) oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği ve On Maddeli Kişilik Ölçeği olmak üzere iki farklı ölçek kullanılmıştır. Katılımcıların cinsiyete göre On Maddeli Kişilik Ölçeği'nin Dışa Dönüklük alt boyutunda erkekler lehine anlamlı farklılık tespit edilmiş (p<.05) ve Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği'nin hiçbir alt boyutunda anlamlı farklılık tespit edilememiştir (p>.05). Katılımcıların spor türüne göre On Maddeli Kişilik Ölçeği'nin hiçbir alt boyutunda anlamlı farklılık tespit edilememiş (p>.05) ve Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği'nin Sosyal Normlara Uyum ve Kurallar ve Yönetime Saygı alt boyutlarında bireysel spor yapanlar lehine anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<.05). Katılımcıların aile eğitim düzeyine göre On Maddeli Kişilik Ölçeği'nin ve Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği'nin hiçbir alt boyutunda anlamlı farklılık tespit edilememiştir (p>.05). Katılımcıların yaşa göre On Maddeli Kişilik Ölçeği'nin Sorumluluk alt boyutunda anlamlı farklılık tespit edilmiş (p<.05) ve Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği'nin hiçbir alt boyutunda anlamlı farklılık tespit edilememiştir (p>.05). Sonuç olarak, spor lisesi öğrencilerinin kişilik özellikleri ve sportmenlik yönelimleri üzerinde cinsiyet, yaş ve spor türünün etkili olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca spor lisesi öğrencilerinin kişilik özelliklerinin orta ve yüksek düzey olduğu, sportmenlik yönelim düzeylerinin yüksek olduğu ve kişilik özellikleri ile sportmenlik yönelimleri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Tunceli ilindeki alabalıklarda plazmit kaynaklı kolistin direnç genlerinin multipleks polimeraz zincir reaksiyonu ile saptanması

    Esra Toprak

    Antimikrobiyal direnç (AMR) küresel bir sağlık sorunudur. Su ekosistemleri AMR`nin yayılmasında ideal bir ortam sağlayabilir. Balık çiftliklerinde terapötik ajanlar olarak yeme ilave edilen antimikrobiyaller su içerisine eklenmektedir. Antibiyotik kalıntıları aquatik ortamlarda kalmakta ve bu atık sular akarsulara karışarak üretim tesislerine taşınabilmekte ve direnç genleri o ortamda bulunan bakterilere aktarılabilmektedir. Yapılan araştırmalara göre Türkiye'de su ürünlerinin antimikrobiyal dirençliliğinin belirlenmesi konusunda yeterli bir çalışma olmamakla birlikte yapılan çalışmalarda sınırlıdır. Bu çalışmada; Tunceli ili Pertek, Çemişgezek, Ovacık, Mazgirt ilçelerindeki ağ kafes ve beton havuzlarda Gökkuşağı alabalığı yetiştiriciliği yapılan 16 tesisden Haziran, Temmuz, Aralık ayları süresince temin edilen 200 adet yavru veya ergin Gökkuşağı alabalıklarının bağırsak, deri ve solungaç kısımlarından alınan 600 adet numune ve 64 adet su örneğinden konvansiyonel yöntemlerle bakteri izolasyonu ve bakterilerin Matriks Aracılı Lazer Desorbsiyon İyonizasyon-Uçuş Zamanlı-Kütle Spektrometresi (MALDI-TOF MS) analiziyle identifikasyonunu gerçekleştirilmesi, identifiye edilen enterobacteria familyasına ait bakterileri türlerinden ekstrakte edilmiş DNA kullanılarak multipleks PZR yöntemiyle mcr gen varlığınının ortaya konulması, bu familyaya ait bakteri izolatlarının kolistin minimum inhibitör (MİK) konsantrasyonununun sıvı mikrodilüsyon ve antimikrobiyal duyarlılıklarının Kirby-Bauer disk difüzyon yöntemleriyle tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada; MALDI-TOF MS analiziyle Moraxellaceae, Enterococcaceae, Vibrionaceae, Comamonadaceae, Pseudomonas, Staphylococcaceae, Pseudomonadaceae ve Enterobacteriaceae olmak üzere 8 bakteri familyasına ait ağ kafeslerden 290 (% 59,67), beton havuzlardan ise 196 (% 40,33) olmak üzere toplamda 486 adet bakteri identifikasyonu gerçekleştirildi. 114 adet numunede ise bakteri üremesi görülmedi. Multipleks PZR metoduyla enterobacteria familyasına ait bakterilerde mcr geni tespit edilemedi. MİK konsantrasyonu sıvı mikrodilüsyon testi sonucunda MİK değerinin 2'den küçük olarak bulunmasıyla kolistin duyarlılığı ortaya konuldu. Kirby-Bauer disk difüzyon yöntemiyle belirlenen antimikrobiyal duyarlıklar sonucunda enterobacteria familyasına ait izolatların kinolon grubu antibiyotiklere karşı direnç geliştirdikleri saptandı. Ülkemizde ve Doğu Anadolu havzasında E. coli, Enterobacter ve Salmonella türlerini içeren enterobacterales'lerde kolistin direnç gen varlığının ilk olarak belirlenmeye çalışılacak olması projenin özgün yönünü ortaya koymaktadır. Konvansiyonel ve moleküler tanımlama yöntemleri ile kıyaslanacak olursa MALDI-TOF MS örnek başı maliyeti ve tanımlama için geçen süre yönünden çok daha etkin görülmektedir. Özellikle enterobacteria familyasına ait bakterilerin tiplendirilmesinde % 100 sonuç alınabilen MALDI-TOF MS analizi moleküler çalışmalarda öne çıkmıştır. Tunceli ilinin Mazgirt, Çemişgezek, Ovacık ve Pertek ilçelerindeki gökkuşağı alabalığı yetiştiriciliği yapılan işletmeleri kapsayan çalışmamızda plazmid aracılı kolistin direnç potansiyelini ve tehlikesini ortaya koyarak ülkemizin antimikrobiyal direnç önleme stratejilerine katkı sağlanacaktır. Anahtar kelimeler: Antimikrobiyal dirençlilik, Escherichia coli, Kolistin, Multipleks PZR, MALDI-TOF MS Analizi

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Öğretmenlerin sosyal medyadaki benlik sunumları üzerine dramaturjik bir araştırma

    Alaattin Uras

    Yeni iletişim teknolojilerinin geliştirilmesiyle ortaya çıkan sosyal medya, gündelik yaşamın bir parçası olarak tek yönlü iletişimi değiştirmiş, iletişime katılan herkesin mesaj oluşturup paylaşabildiği zamandan ve mekândan bağımsız yeni bir iletişim biçimi ortaya çıkarmıştır. Geleneksel medyanın tek yönlü iletişimini ortadan kaldıran yeni iletişim teknolojileri; bireylerin, sosyal ağ sitelerinde kendilerine ait profil oluşturarak etkileşime girdiği, hayatlarında olan biteni takipçileriyle paylaşabildikleri bir medya evreni oluşturmuştur. Günümüzde sosyal medya platformları diğerleriyle sıklıkla etkileşim kurmanın bir yolu haline gelmiştir. Özellikle sosyal medya araçlarının çoğunda bireysel mesaj atma özelliği kişilerarası kurulan etkileşimi kolaylaştırmış, sosyalleşmeyi arttırmıştır. Bununla birlikte yeni medya evreninde bireyler, topluluklar oluşturarak etki alanları üretme, kamusal meseleler hakkında görüş paylaşma, belirli temalar, beceriler ve ürünler hakkında bilgi vermek gibi takipçiler üzerinde beğeni ve etki oluşturmaya çalışmaktadırlar. Bu çalışma için sosyal medya platformu İnstagram'da geniş takipçi ve etki alanına sahip öğretmen hesaplarının sosyal medyada kendilerini nasıl göstermeye çalıştıklarına odaklanarak öğretmenlerin sahip oldukları çeşitli özellik, beceri ve niteliklerine ait işaretleri nasıl kullandıkları araştırılmıştır. Bunun için Erving Goffman'ın dramaturji kuramından yararlanılmıştır. Goffman, çalışmalarında ve kuramında insanlar arasında meydana gelen etkileşimleri açıklamaya girişerek insanların kasıtlı ya da kasıtsız bir şekilde benlik sunumu yaptıklarını belirtir. Bireylerin kendilerine ait bilgileri ve durumları kontrol ettiklerini gözlemlemiş ve toplum içinde bireylerin hareketlerini tiyatroya ait kavramlarla açıklamıştır. Goffman'ın insanları toplum içinde bir sahnedeymiş gibi hareket ederler yani bir performans sergilerler. Bu çalışma da sosyal medyadaki etkileşimlerin Goffman'ın dramaturji kuramıyla açıklanabileceğini gösteren bir araştırmadan oluşmaktadır. Bunun için İnstagram'da yer alan 5 öğretmen hesabından 2021 yılı boyunca paylaşılan görsel ve metinsel 609 gönderi içerik analizi tekniğiyle oluşturulmuş Benlik Sunumu Kodlama Cetveline göre incelenmiştir. Elde edilen verilerin frekans ve yüzde değerleri tablolaştırılmış ve analiz edilmiştir. Bununla birlikte öğretmen hesaplarından çekilen 15 içerik de Goffman'ın standart ifade donanımları etrafında öğretmenlerin kullandıkları benlik sunumu taktikleri örneklenmiştir. Bulgulara göre incelenen hesaplarda yapılan paylaşımlar öğretmenlik statüsünü yansıtan izlenimin verilmesi ve bu izlenimin takipçiler üzerinde ki etkisinin sürdürülmesi üzerine kurulmuştur. Sonuç olarak bu araştırmada sosyal medya platformu İnstagram'ın, öğretmenlerin rollerine ve yansıtmaya çalıştıkları kişisel özelliklere uygun performans sergiledikleri sahne olarak işlediği görülmüştür.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Tasarım parametreleri değişkenliği ile farklı hesap yöntemlerinin taşıma gücüne etkisi

    Kevser Keser

    Geoteknik mühendisliğinin temel amacı, yapıların inşasında katmanların fiziksel ve mekanik olarak incelenmesidir. Bu nedenle yapılara temel atılırken farklı yöntemlerle zemin analizleri yapılmaktadır. Zeminin taşıma gücünün belirlenmesi, zemine uygulanacak yükün doğru bir şekilde hesaplanması sonucunda ulaşılmaktadır. Zeminde oluşabilecek gerilmeler, güvenlik sınırı içerisinde olması büyük önem arz etmektedir. Zeminin güvenlik sınırları içerisinde taşıyabileceği yükün hesaplanması işi bu nedenle çok önemlidir. Zeminin taşıma kapasitesi sadece üzerine inşa edilen yapıların yükünü taşımak için tasarlanmamıştır. Toprağın rolü, toprağa sonradan eklenen ek yapıların yüküne dayanması toprağın taşıma gücünü etkilemektedir. Tahmin edilebileceği gibi, özellikle yüksek binaların zemin katlarında ve/veya bodrum katlarında kolon ve kiriş sayılarının azaltılması gibi uygulanamayan önlemlerin sonuçlarının oldukça zor olması beklenmektedir. Bir bina temelinin taşıma gücü kavramını incelerken iki önemli parametre dikkate alınmalıdır. Bunlardan ilki yük kapasitesi limiti, ikincisi ise izin verilen yerleşim miktarıdır. Yapının inşası sırasında yüklenen toprak ortamında sıkışma (oturma) meydana gelir. Oturmaların tamamlanma süresi ve toplam sayısı, katman kategorilerine ve yük tipine bağlıdır. Temel, üst yapı yüklerini taşıyıcı zemin tabakalarına aktarırken zeminde aşırı gerilmeye sebep olmamalıdır. Bu sebeple emniyetli temel tasarımında uygun bir güvenlik sayısı uygulanmalıdır. Geoteknik Mühendisliğinde, çeşitli üst yapı yüklerini güvenli şekilde zemine aktaran temellerin tasarımı son derece önemlidir. Bunun gerçekleştirilebilmesi için, zemin özelliklerinin derinlemesine incelenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada taşıma gücü, farklı taşıma gücü yöntemleri ile tasarım parametrelerindeki ve zemindeki arazi çalışması sırasında oluşan belirsizlikler hesaba katılarak incelenecektir. TBDY-2018'de tasarım taşıma gücünün belirlenmesi için önerilen Temel Taşıma Gücü Dayanım katsayısı değeri uygulanmaktadır. Eurocode 8 de, bu katsayıya ilave olarak tasarım parametrelerinde de belirlenen katsayılar ile azaltma yapılmaktadır. Bu çalışmada, TBDY-2018'de önerilen katsayının uygunluğu ve ilave bir azaltmanın gerekli olup olmadığı araştırılacaktır.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Yüksek entropili Co20Cr20Fe20Ni20Mn20 alaşımının çift fazlı yüksek entropili Fe50Mn30Co10Cr10 alaşımıyla farklılıklarının mekanik ve mikro yapı özellikleri açısından incelenmesi

    Aziz Malkoç

    Bu çalışmada yüksek entropili alaşımla, yüksek demir ve Mn içerikli çift fazlı yüksek entropili alaşımın yapısal ve mekanik özelliklerini kıyaslayarak bu alaşımlara nadir toprak element olan Erbiyumun (Er) az oranda ilavesinin etkileri tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında %99 saflıkta metal tozları temin edilerek 30gr olacak şekilde tozlar atomik ve kütlesel olarak oranlanarak hazırlandı. Tozların homojen bir şekilde karışımı sağlanarak, 6 ton basınç altında 10 gramlık bloklar halinde preslenerek ark ergitme işlemine hazır hale getirilmiştir. Vakum altında ark ergitme işlemine tabi tutulan 4 farklı bileşimdeki numuneler SEM, EDS, XRD ve mikro sertlik testleri için küçük metalografik numunelere dönüştürülerek çalışmanın analiz ve görüntüleme kısmına geçilmiştir. Farklı büyütmelerde aldığımız Sem görüntüleri ve bu görüntülerden tespit ettiğimiz farklı yapılardan aldığımız EDS analizleri ve XRD analizleri çalışmanın metalografik olarak farklılıklarını ortaya koymuştur. Numunelerin mekanik olarak değerlendirmek için yaptığımız mikro sertlik ve aşınma testleriyle de çift fazlı yüksek entropili alaşımın (A2) yüksek entropili alaşıma (A1) göre daha sert ve daha az aşındığı, bu alaşımlara Erbiyum elementinin fazla bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Numunelere uygulanan ısıl işlemin ise metalografik yapıyı iyileştirdiği fakat mekanik açıdan olumsuz etki sağladığı görülmüştür.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Fe-Si-B alaşımına ilave edilen Ni-Co-cr elementlerinin mekanik ve mikro yapı özelliklerine etkisinin araştırılması

    Fatih Taşar

    Fe-Si-B Amorf alaşımlar, cama benzeyen şekilde alaşım oluşturmasından dolayı ticari ismi metalik cam olarak tanımlanır. Toz metalurjusi yöntemiyle, bor, silisyum elementleri ile demir tozları belirli oranlarda alaşımlandırılarak Fe-Si-B Alaşımlı Amorf Metalik Camlar üretilmekte ve çeşitli alaşım tozları katkılarıyla endüstride kullanım yeri bulmaktadır. Malzemenin üretim tekniği ve malzemenin bileşenleri, iç yapıyı ve özelliklerini etkilediği ortaya konulmuştur. Bunun sonucunda daha üstün özelliklere sahip malzeme üretmek için farklı üretim teknikleri ve farklı elementlerin değişik oranlarda kullanılması üzerine çalışmalar yapılmaktadır. Mühendislikte komponentler inşa etmek için, metalik cam şeritler kumaş olarak dokunabilmekte, boru yapımında örülebilmekte, silindir yapımında sarılabilmekte ve levha yapımında yaprak yaprak biçimlendirilebilmektedir. Yapısal uygulamalar yüksek dayanıklılıkta kontrol kablolarını, elektrik ve optik kabloların blandajlarını, basınçlı kapları, roket gövdelerini, magnetik zırhlama malzemelerini kapsamaktadır. Krom esaslı camlar, korozyona karşı dayanıklı olmaları sebebiyle, denizcilik ve biyotıp alanlarındaki kullanımları bakımından caziptirler. Askeri sistemlerdeki cihazların kabloları, kimyasal filtreler ve reaksiyon kapları, elektrodlar, jiletler, bistüriler ve daha pek çoğu sayılabilir. Yapılan bu çalışmada, Fe-Si-B amorf metalik cam alaşımına Ni-Co-Cr alaşımları toz metalurjusi yöntemiyle belirli oranda ilave edilerek vakumlu art melting yöntemiyle imal edilen 8 adet numunenin (4 adeti ısıl işlemli ve 4 adeti normal) mikro sertliğinin alınması, aşınma deneyi, XRD, SEM ve EDS analizlerinin yapılması ve mikro yapı özelliklerine etkisi araştırılmıştır. Yapılan deneysel çalışmalar sonucunda mekanik özelliklerinde ve yapısal özelliklerindeki farklılıklar kıyaslanarak kullanılan alaşım elementinin malzemenin temel özelliklerini çok farklı seviyelerde değiştirdiği tespit edilmiştir. Daha farklı alaşım elementleri kullanılarak veya kullanıla nalaşım element oranları değiştirilerek yapılacak çalışmaların Fe-Si-B amorf metalik camlarının karakteristiklerini belirlemekte ışık tutacağı düşünülmektedir.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Farklı su sıcaklıklarında gül ağacı (aniba rosaeodora) esansiyel yağının ve 2-fenoksietanolün japon balığı (Carassius auratus) üzerindeki anestezik etkileri

    Barış Şahin

    Bu tez çalışmasında, Japon balıklarında (Carassius auratus) gül ağacı (Aniba rosaeodora) esansiyel yağının ve 2-fenoksietanolün farklı su sıcaklıklarında anestezik etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. 14°C ve 20°C su sıcaklıklarında anestezik denemeler gerçekleştirilmiştir. Gülağacı esansiyel yağı (ArEO) için 250, 300 ve 350 µl/lt, 2-fenoksietanol (2-PE) için 600, 700 ve 800 µl/lt konsantrasyonlar denenmiştir. Derin anestezi (AD) ve tam iyileşme (RF) birlikte dikkate alındığında 14°C su sıcaklığında ideal ArEO konsantrasyonu 300 µl/lt, 20°C su sıcaklığında ise 250 µl/lt olarak belirlenmiştir. 2-PE için her iki su sıcaklığında da ideal konsantrasyon 800 µl/lt olarak tespit edilmiştir. ArEO ve 2-PE konsantrasyonları arttıkça AD süreleri kısalmış, RF süreleri ise uzamıştır. Anestezik ajanların konsantrasyonları indüksiyon süreleri ile negatif, iyileşme süreleri ile pozitif korelasyon göstermiştir. 14ºC su sıcaklığında ArEO anestezik ajanında AD ve RF süreleri arasında zayıf negatif bir ilişki (R2=0,3093), 20ºC su sıcaklığında AD ve RF süreleri arasında negatif bir ilişki bulunmuştur (R2=0,5833). 14ºC ve 20ºC su sıcaklıklarında 2-PE anestezik maddesinde AD ve RF süreleri arasında negatif ilişki tespit edilmiştir (sırasıyla, R2=0,5092 ve R2=0,6357). ArEO AD süreleri ve ArEO konsantrasyonları arasında 14ºC ve 20ºC su sıcaklıklarında kuvvetli negatif bir ilişki (sırasıyla, R2=0,9937 ve R2=0,9615) vardır. 2-PE AD süreleri ve 2-PE konsantrasyonları arasında 14ºC ve 20ºC su sıcaklıklarında kuvvetli negatif bir ilişki (sırasıyla, R2=0,9982 ve R2=0,9996) bulunmuştur. ArEO RF süreleri ve ArEO konsantrasyonları arasında 14ºC ve 20ºC su sıcaklıklarında kuvvetli pozitif ilişki (sırasıyla, R2=0,9941 ve R2=0,8157) vardır. 2-PE RF süreleri ve 2-PE konsantrasyonları arasında 14ºC ve 20ºC su sıcaklıklarında kuvvetli pozitif ilişki (sırasıyla, R2=0,9435 ve R2=0,9807) bulunmuştur. Artan su sıcaklığının bir sonucu olarak her iki anestezik maddede anestezi ve iyileşme sürelerinin kısaldığı görülmüştür. ArEO ve 2-PE için indüksiyon ve iyileşme sürelerinde su sıcaklığı ve anestezik konsantrasyon interaksiyonu önemli bulunmuştur. Japon balıkları üzerinde ArEO ve 2-PE anesteziklerinin herhangi bir yan etkisi gözlemlenmemiştir. Sonuç olarak, ArEO anestezik ajan özelliklerini her iki su sıcaklığında da Japon balığında sağlamaktadır.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Tunceli ilindeki alabalıklarda Aeromonas türlerinin MALDI-TOF MS yöntemiyle identifikasyonu

    Çilem Sevgül Tütmez

    Aeromonas cinsi, son 20 yılda bir dizi taksonomik ve terminoloji revizyonlarından geçmiştir ve sürekli olarak yeni (alt) türler ve biyogruplar tanımlanmıştır.Aeromonas cinsi, çoğunlukla fırsatçı mikroorganizmalar olarak işlev gören otuzdan fazla Gram-negatif bakteri türünü içerir.Bu bakteriler, balık ve kabuklular gibi hayvanlardan kolayca izole edildikleri çeşitli su ekosistemlerinde doğal olarak dağılmıştır.Biyokimyasal karakterizasyon gibi standart tanımlama yöntemlerinin eksiklikleri vardır ve taksonomik konumun netleştirilmesine izin vermez.Bu çalışma, klinik ve çevresel Aeromonas izolatlarının hızlı bir şekilde tanımlanması için bir matris destekli lazer desorpsiyon/iyonizasyon-uçuş süresi kütle spektrometresi (MALDI-TOF MS) tanımlama veri tabanının geliştirilmesini açıklamaktadır. Bu çalışmada Nisan, Mayıs, Aralık, Ocak aylarında Tunceli ili Mazgirt, Ovacık, Çemişgezek ve Pertek ilçelerinde ağ kafesler ve beton havuzlarda bulunan 16 tesisten temin edilen 200 adet Gökkuşağı alabalığının karaciğer, bağırsak, dalak ve böbreklerinden alınan doku örnekleri, 64 adet su numunesi analiz edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Tunceli ilindeki tatlı su balık çiftliklerinde Aeromonas türlerinin prevalansını ve prevalansını etkileyen faktörleri belirlemektir.Ayrıca Aeromonas'ın tür sınıf tayini için kullanılan MALDI-TOF MS, 16S rDNA dizileme ve housekeeping gen dizileme (gyrB) gibi farklı yöntemlerin karşılaştırılması amaçlanmıştır.Geleneksel yöntemle izole edilen 526 şüpheli izolatın MALDI TOF-MS ile analizi sonucunda; Basillaceae, Comamonadaceae, Enterobacteriaceae, Enterococcaceae, Erwiniaceae, Moraxellaceae, Nocardiaceae, Pseudomonadaceae, Sthaphylococcaceae, Streptococcaceae, Xanthomonadaceaea, Yersiniaceae ve Aeromonadaceae olmak üzere 13 familyaya ait 526 bakteri tanımlanmıştır.Tunceli ili Mazgirt, Ovacık, Çemişgezek ve Pertek ilçelerinde ağ kafeslerde ve beton göletlerde yetiştirilen dört ilçedeki 16 çiftlikte yapılan kesitsel çalışmada, Aeromonas'ın 5 türü 16S rDNA ve gyrB sekanslama ile teşhis edildi.Balık çiftliklerinde beş Aeromonas türü daha yaygındı, A. sobria %47,52) en yüksekti, bunu A. veronii (%26,95), A. media (%12,06) ve A. hydrophila (%7,80) izledi. Daha az yaygın olan tür ise A. salmonicida (%5,67) idi. Aeromonas türlerinin prevalansında mekansal varyasyon gözlendi. Çalışmamızda, Aeromonas türü olarak identifiye edilen 141 adet izolatın MALDI-TOF MS sonucunun doğruluk saptama oranı, cins düzeyinde tanımlamada %100 (141 izolat) ve tür düzeyinde tanımlamada %92,2 (130 izolat) olduğu tespit edildi.MALDI-TOF MS yönteminin moleküler analizlerde doğru ve hızlı sonuç vermesi nedeniyle kullanılması önerilmektedir. Ancak, Aeromonas cinsinin filogenetik çalışmalarında türler arasında ayrım yapmak için daha yüksek kapasite göstermeleri nedeniyle tür düzeyinde tanımlamada ayrım yapılamadığı noktada 16S rDNA ve gyrB gen dizileme yöntemlerinin daha güvenilir yöntemlerolduğu kanısına varılmıştır. Ülkemizde, Yukarı Fırat havzasında ve Tunceli ilinde gökkuşağı alabalıklarında MALDI-TOF MS yöntemiyle Aeromonas türlerinin tanımlanmasına yönelik yapılan bu çalışma, konusu itibariyle öncü çalışmalardan biri olma niteliğini taşımaktadır.Çalışmamız bu alanda ileride yapılacak araştırmalar için yol gösterici olacaktır.Bu, tatlı su balık çiftliklerinde Aeromonas türlerinin prevalansını belirleyen ve prevalansını etkileyen faktörleri belirleyen ilk çalışmadır.Bu bilgi, balıklardaki Aeromonas enfeksiyonunun ve bunların halk sağlığı üzerindeki risklerinin yönetilmesinde faydalı olacaktır.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Tunceli ilindeki alabalıklarda yersinia ruckeri infeksiyonunun maldı-TOF MS yöntemiyle identifikasyonu ve sekans analizi

    Gökçe Gürbüz Elgün

    Ülkemizde gökkuşağı alabalıklarında yaygın olarak görülen Yersinia ruckeri'n sebep olduğu Enterik Kızıl Ağız Hastalığıdır. Enterobacteriaceae familyasının bir üyesi olan Yersinia ruckeri, insanlarda ve balıklarda enjeksiyona neden olan bir patojendir. Bu hastalık özellikle yavru alabalıklarda yüksek değerde mortaliteye sebep olmaktadır. Salgınlar tüm dünyadaki balık çiftliklerinde ve ülkemizde yaygın bir şekilde görülmekte ve ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Bu çalışmanın amacı; Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında Tunceli ilindeki Mazgirt, Çemişgezek, Ovacık ve Pertek ilçelerindeki ağ kafeslerde ve beton havuzlarda alabalık yetiştiriciliği yapılan işletmelerden hastalık belirtisi gösteren 200 adet yavru veya ergin gökkuşağı alabalığı ve alabalıkların bulunduğu havuz suyu örneklerinden Yersinia ruckeri'nin varlığını konvansiyonel yöntemlerle tespit etmek, söz konusu etkenin bölgedeki yaygınlığı ve dağılımı ile ilgili verilerin toplanması, MALDI-TOF MS yöntemi ile etkenin tanımlanmasının yapılması, Yersinia ruckeri`nin tanımlanmasında kullanılan MALDI-TOF MS ve 16S rDNA dizi analizi yöntemlerini karşılaştırmaktır. Analiz sonucunda; Enterobacteriaceae, Enterococcaceae, Moraxellaceae, Bacillaceae, Aeromonadaceae, Staphylococcaceae, Streptococcaceae, Comamonadaceae, Pseudomonadaceae olmak üzere 9 familya grubuna ait 401 (%66, 83) adet bakteri tanımlanmıştır. Tunceli ili ve ilçelerindeki tesislerden % 0,5 (3/600) oranında Yersinia ruckeri, MALDI-TOF MS ile tespit edildi. Yersinia ruckeri olarak tanımlanan izolatlar PCR tekniğiyle teyit edilmesinde spesifik primer kullanıldı. 16S rDNA dizi analizine tabi tutulup başarılı sonuçlar alınarak doğruluğu kanıtlanmıştır. Su örneklerinde ise Yersinia ruckeri tespit edilemedi. Sonuç olarak; bu çalışmada Tunceli ilinde gökkuşağı alabalıklarında MALDI-TOF MS yöntemiyle Yersinia ruckeri teşhisi doğru ve kesin olarak tanımlandı. Bu yönüyle çalışmamız Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Havzası'nda yer alan Tunceli ilinde yapılan ilk çalışma olma niteliği taşımaktadır. Bu çalışma, bilimsel anlamda katkı sağlayacak ve ileri düzeyde yapılacak olan çalışmalar için yol gösterici olacaktır. Bakterilerin hızlı ve güvenilir bir şekilde identifikasyonu için kullanılan MALDI-TOF MS yöntemi ile akuakültürde enfeksiyöz hastalıkların yayılması ve ekonomik kayıplar önlenebilecektir. Balık hastalıklarında etkenin tanımlanması, etkili tedavi ve eradikasyon stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Karbon elyaf takviyeli polietilenin mekanik, termal vefiziksel özelliklerine nadir toprak elementlerinin etkileri

    Pamuk Ayikurt

    Bu çalıĢmada termoplastiklerin önemli bir üyesi olan polietilenin mekanik, termal ve morfolojik özellikleri üzerine karbon elyaf tozu ve nadir toprak elementlerinin etkileri incelenmiĢtir. Polietilen olarak alçak yoğunluklu (AYPE) ve yüksek yoğunluklu (YYPE) polietilenler ayrı ayrı çalıĢılmıĢtır. Nadir toprak elementi olarak ise %90 ve üzeri saflıkta lantan ve seryum oksitler kullanılmıĢtır. Öncelikle bu elementler saf suda ayrı ayrı çözüldükten sonra karbon elyaf tozu bu çözeltilere karıĢtırıldı. Lantan ve seryumun karbon elyafa emilimi sağlandıktan sonra bu karıĢımlar hazırlanan alçak yoğunluklu polietilen çözeltisi içerisine dökülerek termoplastik karakterde takviye elemanı geliĢtirildi. Lantan ve seryum esaslı olarak ayrı ayrı elde edilen bu takviye elemanları kurutulup granül hale getirildikten sonra çalıĢmada kullanılacak olan matris malzemeler (AYPE ve YYPE) ile ayrı ayrı ağırlıkça %5, %10, %20 ve %30 oranlarında önce mekanik olarak daha sonrada uygun sıcaklıklarda ekstrüzyonda homojen olarak karıĢtırıldı. Ekstrüzyonda homojen hale getirilen bu karıĢımlar ekstrüzyon çıkıĢında soğutuldu ve akabinde kırıcıdan geçirilerek granül hale getirildi. Elde edilen bu granüller plastik enjeksiyon makinası ile kalıplara basılarak standart çekme çubukları üretildi. Üretilen bu çekme çubuklarının mekanik olarak çekme, eğilme, izod darbe ve sertlik analizleri gerçekleĢtirildi. Elde edilen karıĢımların camsı geçiĢ sıcaklıkları, erime sıcaklıkları ve kütle kayıplarının belirlenmesi için ise TGA/DTA analizi yapıldı. Aynı zamanda matris ve dolgu arasında ki bağlanma mekanizmasının belirlenmesi için ise numunelerin kesit görüntüleri elektron mikroskobu ile incelendi. Hem AYPE hem de YYPE içerisinde artan takviye elemanı miktarına bağlı olarak değiĢimler grafiklerle gösterilerek tartıĢıldı.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023
    Bazalt lif takviyeli geopolimer betonun çarpma etkisindeki performansının incelenmesi ve modellenmesi

    Hiranur Güngör

    Yüzyıllar boyunca insanlar barınma ihtiyacını karşılamak için birçok malzeme keşfetmiş ve üretmiştir. Günümüzde gerek uygun maliyet gerekse kolay erişim nedeniyle en çok tercih edilen yapı malzemesi portland çimentolu betondur. Fakat her gün değişen hayatımızda, gelişen teknoloji yeni ihtiyaçlar yaratmaktadır. İnşaat sektöründe bu gereksinimlerinden biri sürdürülebilirliktir. Portland çimentolu betonun üretim aşamasında saldığı yüksek miktarda CO2 gazı çevreye büyük zararlar vermektedir. Bu nedenle bu betona alternatif olarak geopolimer betonlar üretilmektedir. Geopolimer betonlar daha az CO2 salınımı ve daha yüksek basınç dayanımı sayesinde birçok çalışma da kullanılmaktadır. Bu tez kapsamında bazalt lif, uçucu kül, silis dumanı ve yüksek fırın cürufunun beraber ve ayrı halde takviyesi ile oluşturulan geopolimer betonun, çarpma etkisindeki davranışları araştırılmış ve incelenmiştir. Deneysel çalışmalarda mineral katkılar için 10 farklı karışım oranı ve lif için 3 farklı (%0.5-%1-%2) katkı oranı denenmiştir. Alkali aktivatör oranı Na2SiO3/NaOH 2.5 olarak alınmıştır. Ön deney numuneleri üzerinde fiziksel ve mekaniksel deneyler yapılmıştır. Optimum oranı veren numune üzerinde iki farklı lif oranı ile çarpma deneyleri yapılmıştır. Elde edilen deneysel veriler ile ANSYS programı kullanılarak modelleme yapılmıştır. Sonuçta %2 bazalt lif katkılı geopolimer beton numunesinin çarpma etkisi altında en az deplasmanı vererek en yüksek mukavemeti sergilediği ortaya konmuştur. ANSYS simülasyon verileri deneysel verilere yakın değerler göstermiştir. Bu tez, bazalt lif, uçucu kül, silis dumanı ve yüksek fırın cürufu ile güçlendirilmiş geopolimer betonun darbe altındaki davranışları hakkında önemli bilgiler sağlamıştır. Ek olarak, çalışma, bazalt lifin sürdürülebilir ve dayanıklı bir yapı malzemesi olarak potansiyelini vurgulamıştır. Sonuçlar, bu alanda daha fazla araştırma için bir temel olarak kullanılabilmektedir. Anahtar Kelimeler: Geopolimer Beton, Bazalt Lif, Çarpma, Modelleme

    İncele